Μοραίνες, ή, λιθώνες. = Σωροί από κομμάτια πετρωμάτων τα οποία αποσπούν και μεταφέρουν οι παγετώνες από τα τοιχώματα και τον πυθμένα των κοιλάδων μέσα στις οποίες κινούνται.
Τα υλικά που αποσπώνται από τις πλευρές της κοιλάδας αποτελούν τις πλευρικές μοραίνες, εκείνα που αποσπώνται από τον πυθμένα τις βασικές, ενώ τα υλικά που βρίσκονται [GLi] μπροστά στον παγετώνα, δηλ. στη γλώσσα του, δημιουργούν τις μετωπικές μοραίνες. Τα υλικών των μοραίνων διαφέρουν ως προς τις διαστάσεις και τη σύστασή τους.
Όταν συναντιούνται δύο ή περισσότεροι παγετώνες, συνενώνονται οι πλευρικές μοραίνες και σχηματίζονται οι κεντρικές. Τα κομμάτια των πλευρικών μοραίνων τρίβονται πάνω στα τοιχώματα της κοιλάδας, οπότε δημιουργούνται χαραγές τόσο σε αυτά όσο και στα τοιχώματα. Εκείνα όμως που βρίσκονται πάνω στην επιφάνεια του παγετώνα παραμένουν ανέπαφα. Μετά την τήξη του παγετώνα τα υλικά των μοραίνων τοποθετούνται άτακτα και σχηματίζουν πετρώματα χωρίς στρώση. Τα υλικά αυτά συμπληρώνονται έπειτα από ποτάμιες αποθέσεις με αργιλικά υλικά, οπότε σχηματίζονται οι τυλίτες.
Πολλές φορές βρίσκονται ογκόλιθοι σε μεγάλες αποστάσεις από τον τόπο της προέλευσής τους, γεγονός που επιβεβαιώνεται από τη διαφορετική σύστασή τους, ως προς το έδαφος όπου βρίσκονται. Τέτοιοι λίθοι μεμονωμένοι, που προέρχονται από μακρινές περιοχές, λέγονται «πλάνητες λίθοι».
Παραδείγματα έχουμε στην Κεντρική Γερμανία, όπου βρέθηκαν ογκόλιθοι σκανδιναβικής προέλευσης.
Επιμέλεια Άρθρου : Γεώργιος Λυμπερόπουλος
