Κράτος της νοτιανατολικής Ασίας.
Έκταση: 181.035 τ. χλμ.
Πληθυσμός: 12.720.000 κάτ.
Πρωτεύουσα: Πνομ Πενχ (1.000.000 κάτ.)
Γλώσσες: Χμερ (καμποτζιανή), βιετναμέζικη, κινεζική, γαλλική
Θρησκεία: Βουδισμός
Νόμισμα: Ρίελ
ΦΥΣΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ.
α) Θέση – Σύνορα. Η Καμπότζη βρίσκεται στη χερσόνησο της Ινδοκίνας και συνορεύει βορειοανατολικά με το Λάος, βορειοδυτικά με την Ταϊλάνδη, και ανατολικά και νοτιοανατολικά με το Βιετνάμ, ενώ νοτιοδυτικά βρέχεται από τον κόλπο της Ταϊλάνδης.
β) Μορφολογία. Το μεγαλύτερο τμήμα της χώρας είναι μια τεράστια πεδιάδα που βρίσκεται στο κεντρικό [GLi] τμήμα της και περιλαμβάνει πολλά έλη. Στα σύνορα με την Ταϊλάνδη βρίσκονται οι οροσειρές Κάρνταμομ νοτιοδυτικά (ψηλότερη κορυφή η Πνομ Αουράλ στο όρος Ελεφάντε, ύψους 1.800 μ., στο νότιο παράλιο τμήμα) και Ντάγκρεκ βόρεια.
γ) Ποτάμια – Λίμνες. Η υδρογραφία είναι πλούσια και οφείλεται στη γεωλογική διαμόρφωση της χώρας, η οποία παλιότερα σκεπαζόταν από τη θάλασσα. Κατάλοιπο της παλιότερης αυτής γεωλογικής φάσης είναι η λίμνη Τονλέ Σαπ, έκτασης 10.000 τ. χλμ. Από τους πολυάριθμους ποταμούς που διαρρέουν τη χώρα, σπουδαιότερος και μεγαλύτερος είναι ο Μεκόγκ, ο οποίος πηγάζει από το Λάος, διαρρέει κεντρικά την Καμπότζη και συνεχίζει, τέλος, το ρου του στο Βιετνάμ.
δ) Κλίμα. Το κλίμα της Καμπότζης επηρεάζεται από τη γεωγραφική της θέση, δίπλα στον ισημερινό, αλλά και από τα ιδιαίτερα μορφολογικά της χαρακτηριστικά. Είναι τροπικό, δηλαδή υγρό και πολύ θερμό, με μουσώνες. Σημειώνονται άφθονες βροχοπτώσεις το καλοκαίρι και ελάχιστες το χειμώνα, οπότε επικρατεί ξηρασία.
ε) Βλάστηση – Ζώα. Η χλωρίδα αποτελείται κατά κύριο λόγο από μουσωνικά δάση, που καταλαμβάνουν το μεγαλύτερο μέρος του εδάφους, καθώς και από δενδρώδη βλάστηση στις νοτιοδυτικές ορεινές περιοχές.
Η πανίδα περιλαμβάνει τίγρεις, πάνθηρες, αρκούδες, βουβάλια, γερανούς και δηλητηριώδη φίδια, με πιο γνωστό την κόμπρα.
ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ
Η Καμπότζη είναι κυρίως αγροτική χώρα.
Τα κυριότερα γεωργικά προϊόντα είναι το ρύζι, που αποτελεί τη διατροφική βάση των κατοίκων της χώρας, το καλαμπόκι, ο καπνός και το βαμβάκι.
Η κτηνοτροφία είναι αρκετά διαδεδομένη και περιλαμβάνει την εκτροφή βοοειδών, χοίρων και πουλερικών.
Σημαντική πλουτοπαραγωγική πηγή της [GLi] χώρας αποτελεί η αλιεία, κυρίως στη λίμνη Τονλέ Σαπ, όπου η μεγάλη ποσότητα αλιευμάτων αξιοποιείται και στη βιομηχανία τροφίμων (κονσερβοποιία). Επίσης, τα ψάρια είναι το δεύτερο σε σπουδαιότητα είδος διατροφής των κατοίκων της χώρας.
ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ
Το μεγαλύτερο ποσοστό του πληθυσμού αποτελούν οι Χμερ, αλλά στην Καμπότζη υπάρχουν και Βιετναμέζοι, Κινέζοι, καθώς και ένα πολύ μικρό ποσοστό ημινομαδικών φυλετικών ομάδων στο νοτιοανατολικό ορεινό τμήμα της χώρας.
Η πιο διαδεδομένη θρησκεία είναι ο βουδισμός. Υπάρχουν, επίσης, χριστιανοί καθολικοί, αλλά και μουσουλμάνοι, ενώ επιβιώνουν ακόμη αρχαίες ανιμιστικές λατρείες και έθιμα των αυτόχθονων Χμερ.
Επίσημη γλώσσα είναι η γλώσσα των Χμερ, που ομιλείται από το μεγαλύτερο ποσοστό των κατοίκων. Άλλες γλώσσες που ομιλούνται στη χώρα είναι η βιετναμέζικη, καθώς και ορισμένες κινεζικές διάλεκτοι στις νοτιοανατολικές ορεινές περιοχές. Παράλληλα, εξαιτίας της πρώην γαλλικής αποικιοκρατίας, χρησιμοποιούνται και τα γαλλικά ως γλώσσα των εμπορικών συναλλαγών, όμως σε πολύ μικρό ποσοστό.
Το μεγαλύτερο τμήμα του πληθυσμού ζει στην εύφορη κεντρική πεδιάδα της χώρας. Εκτός από την πρωτεύουσα Πνομ Πενχ, οι σημαντικότερες πόλεις της Καμπότζης είναι η Μπαταμπάγκ (150.000 κάτ.) και η Κομπόγκ Σομ (80.000 κάτ.).
ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ
Από τον 1ο ως τον 6ο αι. μ.Χ. άκμασε [GLi] στην Καμπότζη ένας από τους λαμπρότερους πολιτισμούς της Ασίας, γνωστός ως πολιτισμός Χμερ.
Ερείπια ναών και ιερών κτισμάτων αυτής της περιόδου έχουν ανακαλυφθεί στην περιοχή Σαμπόρ Πρέι Κουκ (αρχαίο Φου Ναν), καθώς επίσης περιδέραια από επεξεργασμένα κοχύλια, εργαλεία και άλλα αντικείμενα ιδιαίτερης αισθητικής.
Από τον 9ο αιώνα και μετά, και κυρίως κατά τη διάρκεια του 13ου αι., η αρχιτεκτονική γνώρισε τη μεγαλύτερη ακμή της στην Καμπότζη, όπως φανερώνουν τα περίτεχνα ιερά οικοδομήματα που αποτελούν το σύγχρονο αρχαιολογικό συγκρότημα Αγκόρ, βόρεια της λίμνης Τονλέ Σαπ.
Το 10ο αιώνα άκμασε, επίσης, η βουδιστική γλυπτική στην περιοχή, με αγάλματα που αναπαριστούσαν το Βούδα.
ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ
Η ευρύτερη περιοχή της Ινδοκίνας κατοικήθηκε ήδη από την 3η χιλιετία π.Χ. από τη νοτιοασιατική φυλή των Χμερ, οι οποίοι, αφού συγχωνεύτηκαν με ινδικές φυλές, επέκτειναν αργότερα την κυριαρχία τους και σε εδάφη της σύγχρονης Καμπότζης. Οι πρώτες ιστορικές ενδείξεις για την εγκατάσταση του βασιλείου των Χμερ στην Καμπότζη ανάγονται γύρω στον 1ο αι. μ.Χ.. Το βασίλειο αυτό τον 6ο αι. έλεγχε το μεγαλύτερο μέρος της νοτιοανατολικής Ασίας.
Τον 9ο αι. ιδρύθηκε η πρωτεύουσα Αγκόρ, που μαρτυρεί το μεγαλείο της αρχιτεκτονικής των Χμερ.
Από τα τέλη του 13ου αι. άρχισε βαθμιαία η διάλυση της αυτοκρατορίας των Χμερ, κυρίως λόγω θρησκευτικών αιτιών, ιδιαίτερα με την κατάργηση του βραχμανισμού και την επιβολή του βουδισμού.
Στα μέσα περίπου του 19ου αι., η χώρα άρχισε μια σειρά πολέμων με τους Ταϊλανδούς και τους Βιετναμέζους, που διεκδικούσαν τα εδάφη της.
Το 1863 η χώρα έγινε γαλλικό προτεκτοράτο και, μαζί με το Βιετνάμ και το Λάος, αποτέλεσαν τη Γαλλική Ινδοκίνα. [GLi] Στα χρόνια της ιαπωνικής κατοχής της χώρας, κατά το β’ παγκόσμιο πόλεμο, όταν έγινε βασιλιάς ο Νοροντόμ Σιχανούκ, ο καμποτζιανός εθνικισμός αναζωπυρώθηκε μέσω των οργανώσεων αντίστασης.
Το 1945, μετά την αποχώρηση και την ήττα των Ιαπώνων, η Καμπότζη ανακηρύχτηκε ανεξάρτητο κράτος, μαζί με το Βιετνάμ και το Λάος. Ωστόσο, οι Γάλλοι επανήλθαν τον επόμενο χρόνο (1946), οπότε ολόκληρη η Ινδοκίνα εισήλθε σε πόλεμο, που έληξε το 1954, με την ήττα των γαλλικών στρατευμάτων στο Ντιεν Μπιεν Φου. Με βάση τις συμφωνίες της Γενεύης του ίδιου χρόνου, δημιουργήθηκαν δύο ανεξάρτητα κράτη, η Καμπότζη και το Λάος.
Το 1955 ο Σιχανούκ παραιτήθηκε από το θρόνο της χώρας. Από τότε, και ως την ανατροπή του το 1970, ο Σιχανούκ παρέμεινε αρχηγός του κράτους, χωρίς ωστόσο να ξαναπάρει το θρόνο του. Κατά τη διάρκεια του πολέμου στο Βιετνάμ ο Σιχανούκ προσπάθησε να ακολουθήσει μια πολιτική ουδετερότητας, χωρίς όμως επιτυχία, λόγω των παραβιάσεων της ουδετερότητας της Καμπότζης και από τα δύο αντιμαχόμενα μέρη. Αντιστάθηκε στις προσπάθειες των Αμερικανών να επηρεάσουν την πολιτική του και, παράλληλα, στράφηκε εναντίον των κομουνιστών (1967) με σειρά διώξεων της ηγεσίας τους. Στις 18 Μαρτίου 1970 έγινε πραξικόπημα από αξιωματικούς της δεξιάς παράταξης, με επικεφαλής το στρατηγό Λον Νολ, που κατέλυσε τη δημοκρατία. Μετά την ανατροπή του ο Σιχανούκ συμμάχησε με την αριστερά στην προσπάθεια ανατροπής του δικτατορικού καθεστώτος και συμφώνησε να παραδώσει την [GLi] κυβέρνηση στο αριστερό μέτωπο απελευθέρωσης της Καμπότζης. Μετά τη διακοπή της άμεσης αμερικανικής στρατιωτικής επέμβασης στην Ινδοκίνα, οι κυβερνητικές δυνάμεις κατέρρευσαν και το 1975 αντικατέστησαν την κυβέρνηση οι μαοϊστές Κόκκινοι Χμερ, με αρχηγό τον Πολ Ποτ. Το νέο καθεστώς επέβαλε αιμοσταγείς πολιτικές για το μετασχηματισμό της Καμποτζιανής κοινωνίας.
Το 1979 η Καμπότζη ανακηρύχτηκε Λαϊκή Δημοκρατία και εντάχτηκε στο σοβιετικό μπλοκ, μετά την κατάληψή της από αριστερές δυνάμεις ανταρτών, υποστηριζόμενες από το στρατό του Βιετνάμ που εισέβαλε στη χώρα. Ακολούθησε την ίδια χρονιά αιματηρός εμφύλιος πόλεμος, που κράτησε ως το 1989.
Το 1992 ο ΟΗΕ έστειλε δυνάμεις του για να διασφαλίσει την ειρήνη στην περιοχή και να επιβλέψει την πραγματοποίηση ελεύθερων εκλογών. Το 1993 έγιναν πολυκομματικές εκλογές και ψηφίστηκε νέο σύνταγμα που καθόρισε ως πολίτευμα τη συνταγματική μοναρχία, με βασιλιά το Σιχανούκ.
Το 2003 διεξήχθησαν στη χώρα πολυκομματικές τοπικές εκλογές, όπου σχεδόν όλες τις έδρες κατέλαβε το Καμποτζιανό Δημοκρατικό Κόμμα, με αρχηγό τον Χουν Σεν.
Τον Οκτώβριο του 2004 ο βασιλιάς Σιχανούκ παραιτήθηκε και στο θρόνο ανέβηκε ο γιος του, πρίγκιπας Νοροντόμ Σιχαμόνι.
Επιμέλεια Άρθρου : Γεώργιος Λυμπερόπουλος
