ΓΕΝΝΗΣΗ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ
Το ενδιαφέρον της Θέτιδας για τον Αχιλλέα
Όταν γεννήθηκε το τελευταίο παιδί, ο Αχιλλέας, ο Πηλέ ας παραμόνεψε τη γυναίκα του και, τη στιγμή που ήταν έτοιμη να επαναλάβει την ανόητη κι αποτρόπαιη πράξη της, την [GLi] πρόλαβε. Ο Αχιλλέας διασώθηκε, αφού όμως κάηκαν τα χείλη του και ο αστράγαλος του δεξιού του ποδιού.
Μετά από αυτή τη φριχτή αποκάλυψη, η Θέτιδα ήρθε σε προστριβή με τον άντρα της και μετά από σύντομο χρονικό διάστημα αναγκάστηκε να εγκαταλείψει το παλάτι του Πηλέα και να εγκατασταθεί ξανά στο βασίλειο του πατέρα της, χωρίς ωστόσο να πάψει ποτέ να νοιάζεται για το παιδί της, για τη ζωή του, το μέλλον του, την ευτυχία του.
Τόση μάλιστα ήταν η λαχτάρα της να τον απαλλάξει οριστικά από τα δεσμά της ευμετάβολης και πρόσκαιρης ανθρώπινης φύσης και να το κάνει αθάνατο, που, ελάχιστο χρόνο μετά τη γέννησή του, το βούτηξε στα νερά της Στύγας του ποταμού που είχε τις εκβολές του στο βασίλειο του Άδη και τα νερά του χάριζαν την αθανασία σ’ όσους έρχονταν σ’ επαφή μαζί τους.
Σαν θεά μπορούσε να πλησιάσει τα, απρόσιτα για τους θνητούς ανθρώπους, θεία νάματα, αλλά σαν μάνα, με την καρδιά της γεμάτη αγάπη και αγωνία για το μέλλον του παιδιού της, με τη βιασύνη και επιπολαιότητα που χαρακτηρίζουν πολλές φορές τις πράξεις των γονιών για τη σωτηρία των παιδιών τους, δεν μπόρεσε ν’ αντιληφθεί ένα μοιραίο λάθος που διέπραξε.
Ολόκληρο το σώμα του παιδιού ήρθε σ’ επαφή με τα νερά της Στύγας κι έγινε έτσι αθάνατο, εκτός από τη φτέρνα του ποδιού του από την οποία το κρατούσε, καθώς το βουτούσε. Έτσι το σημείο εκείνο του σώματός του έμεινε θνητό και ευάλωτο και αργότερα απ’ αυτό θα ερχόταν ο θάνατος.
ΔΙAΠΑΙΔΑΓΩΓΗΣΗ
Ο μικρός Αχιλλέας, μετά το χωρισμό των γονιών του, έμεινε στην κηδεμονία του πατέρα του, ο οποίος ανέθεσε τη διαπαιδαγώγησή του στον καλό του φίλο Χείρωνα, τον πιο δίκαιο από τους Κένταυρους. Ο Χείρωνας τον έθρεψε με μυαλό αγριόχοιρων και αρκούδων και με σπλάχνα λιονταριών, για να τον κάνει από τη μια φρόνιμο και συνετό κι από την άλλη ορμητικό και γενναίο.
Επίσης φρόντισε, σαν καλός γιατρός που ήταν, να μετατρέψει το σωματικό ελάττωμα του Αχιλλέα σε προτέρημα. Έτσι, αφού ξέθαψε το γίγαντα Δάμυσο που, όσο ζούσε, φημιζόταν για τα γρήγορα πόδια του, έβγαλε το κόκαλο από το πόδι του και το έβαλε στη θέση που έλειπε από τον Αχιλλέα, με αποτέλεσμα ν’ αποκτήσει τη γρηγοράδα του γίγαντα. Φρόντισε, τέλος, ο σοφός του δάσκαλος να τον διδάξει αξιοζήλευτες τέχνες: τη μουσική, την ιατρική και το κυνήγι.
Τη φροντίδα κατά τη διάρκεια της εξάσκησής του, κυρίως στην τέχνη του κυνηγιού, ανέθεσε στις νύμφες Φιλύρα και Χαρικλώ, που ήταν μάνα του και γυναίκα του αντίστοιχα. Ο Αχιλλέας ήταν ένα χαρισματικό παιδί, παιδί θαύμα. Θάμπωνε τους πάντες με την ομορφιά του, τη σωματική του δύναμη, τη γρηγοράδα στα πόδια του, αλλά και την εξυπνάδα του.
Καλά-καλά ούτε έξι χρονών δεν ήτανε και μπορούσε να κρατά βαρύ ακόντιο, να συναγωνίζεται στο τρέξιμο τα ελάφια και να σκοτώνει λιοντάρια.
Ακόμα και οι ίδιες οι θεές Άρτεμη και Αθηνά τον θαύμαζαν, που κατάφερνε, χωρίς τη συνοδεία κυνηγόσκυλων, να εντοπίζει και να σκοτώνει ελάφια.
Τον ίδιο ζήλο και προσήλωση στη διαπαιδαγώγησή του έδειξε κι ένας άλλος ακόμη δάσκαλός του, ο Φοίνικας, ο συνετός βασιλιάς των Δολόπων, που έφτασε στο παλάτι του Πηλέα, κυνηγημένος από την οργή και την κατάρα του πατέρα του. Μη έχοντας ο ίδιος παιδιά, αφοσιώθηκε ολοκληρωτικά στη διαπαιδαγώγηση του Αχιλλέα και τον αγάπησε σαν να ήταν σπλάχνο του.
Φρόντισε να του καλλιεργήσει δυο κυρίως αρετές: τη ρητορική ικανότητα να πείθει τα συγκεντρωμένα πλήθη στις συνάξεις του στρατού, και την ανδρεία, για να μάχεται γενναία στις πολεμικές συγκρούσεις. Γιατί ένας ηγέτης, όπως θα γινόταν μόλις ενηλικιωνόταν ο Αχιλλέας, έπρεπε να μπορεί να χειρίζεται άριστα και τα υλικά όπλα και τα πνευματικά.
ΚΑΤΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ
Στη Φθία της Θεσσαλίας, μια εύφορη περιοχή στα παράλια του Παγασητικού κόλπου, κατοικούσαν στα χρόνια του Τρωικού πολέμου (δηλαδή γύρω στα 1180 π.Χ.) οι Μυρμιδόνες (που αλλιώς ονομάζονταν Αχαιοί ή Έλληνες), ένας λαός κατεξοχήν θαλασσινός. Βασιλιάς των Μυρμιδόνων ήταν ο Πηλέας, εγγονός του Αιακού, που ήταν γιος του Δία.
Ο Αιακός ο Μίνωας και ο Ραδάμανθυς αποτελούσαν την τριάδα των κριτών του Άδη, προνόμιο που απέκτησαν από τους θεούς, λόγω της δικαιοσύνης και της ακεραιότητας του χαρακτήρα τους κατά την επίγεια ζωή τους. Ο Πηλέ ας, με επιθυμία του Δία, παντρεύτηκε τη Θέτιδα, μια από τις 50 κόρες του Νηρέα, που ήταν θεός του βυθού της θάλασσας και των κυμάτων, και απέκτησε απ’ αυτήν πολλά παιδιά.
Αλλά η θεά είχε μια παράξενη ιδιοτροπία:
θέλοντας ν’ απαλλάξει τα παιδιά της από τις ατέλειες και αδυναμίες της ανθρώπινης θνητής φύσης, τα έριχνε στη φωτιά ή τα βουτούσε σε καυτό νερό, με αποτέλεσμα να πεθαίνουν.
ΑΧΙΛΛΕΑΣ-ΛΥΚΟΜΗΔΗΣ
Ωστόσο η Θέτιδα δεν μπορούσε να ησυχάσει, επειδή γνώριζε ότι η Μοίρα έγραψε για το μονάκριβο γιο της ότι θα είχε ή σύντομη αλλά τιμημένη και δοξασμένη ζωή, ή βαθιά αλλά άδοξα γηρατειά. Σαν μάνα που ήταν -όπως θα έκανε στη θέση της και κάθε άλλη μάνα- ήθελε να κρατήσει στη ζωή, όσο γινόταν πιο πολύ, το παιδί της κι ας μην είχε δόξες και τιμές.
Όταν μάλιστα έμαθε και το χρησμό του μάντη Κάλχα ότι η Τροία δε θα μπορούσε να κυριευτεί, αν δεν έπαιρνε μέρος στην εκστρατεία και ο Αχιλλέας, ένιωσε ακατανίκητο φόβο να κυριεύει την ψυχή της.
Ο γιος της ήταν τότε μόλις εννιά χρονών. Θέλοντας να τον προφυλάξει, επειδή πρόβλεπε ότι θα σκοτωνόταν στην Τροία, τον πήρε κρυφά από το παλάτι του Πηλέα και τον πήγε στη Σκύρο, στο παλάτι του βασιλιά Λυκομήδη, μεταμφιεσμένο σε κορίτσι με τ’ όνομα “Πυρρά”, λόγω των πυρόξανθων μαλλιών που είχε.
Εκεί ο Αχιλλέας έμεινε μέχρι που ενηλικιώθηκε. Τότε η φυσική έλξη προς το γυναικείο φύλο επισκίασε τον ψεύτικο ρόλο που οι συνθήκες του επέβαλλαν να παίζει. Έτσι, παντρεύτηκε την κόρη του Λυκομήδη Δηιδάμεια από την οποία απέκτησε ένα παιδί, τον Νεοπτόλεμο.
ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ
Στο μεταξύ οι Έλληνες πολέμαρχοι που θα έπαιρναν μέρος στην Τρωική εκστρατεία, ανέθεσαν στο βασιλιά της Ιθάκης Οδυσσέα, στο βασιλιά της Πύλου Νέστορα και στο βασιλιά της Τροιζήνας Διομήδη, να εντοπίσουν τον κρυμμένο Αχιλλέα και να τον πείσουν να τους ακολουθήσει.
Οι τρεις απεσταλμένοι, μετά από επίπονη περιοδεία, έφτασαν και στη Σκύρο και κατευθύνθηκαν στο παλάτι του Λυκομήδη. Ένα ευφυές σχέδιο του Οδυσσέα έγινε αιτία ν’ αποκαλυφθεί ο Αχιλλέας.
Ο Οδυσσέας, προσποιούμενος τον έμπορο, άρχισε να δείχνει στις γυναίκες διάφορα κοσμήματα και άλλα γυναικεία αντικείμενα. Συνάμα όμως άφησε ένα δόρυ και μια ασπίδα στο προαύλιο του παλατιού και έδωσε εντολή κάποιος να χτυπήσει τα όπλα και να σαλπίσει.
Τότε ο Αχιλλέας, ξεχνώντας το ρόλο που του επέβαλαν να παίζει και παρακινημένος από [GLi] την πραγματική του φύση, ξέσκισε τα γυναικεία του ρούχα και όρμησε, με πολεμική διάθεση, προς τα όπλα.
Απόφαση του Αχιλλέα να πάρει μέρος στην εκστρατεία.
Για έναν ήρωα, σαν τον Αχιλλέα, που ήταν φτιαγμένος για μάχες και για δόξα, δεν υπήρχαν ευτελείς δικαιολογίες για να τον κρατήσουν μακριά από τον αγώνα. Επρόκειτο άλλωστε για μια υπόθεση πανελλήνια.
Ένας ξένος, ένας βάρβαρος, ο Πάρης, γιος του βασιλιά της Τροίας Πρίαμου, που φιλοξενήθηκε, σύμφωνα με το πανάρχαιο ελληνικό έθιμο, στο παλάτι του βασιλιά της Σπάρτης Μενέλαου, όχι μονάχα δεν έδειξε την πρέπουσα ευγνωμοσύνη γι’ αυτό, αλλά απεναντίας έκανε την πιο απρεπή και ανόσια πράξη: έφυγε κρυφά στην πατρίδα του, κλέβοντας την πανέμορφη γυναίκα του Μενέλαου, την ωραία Ελένη καθώς και ανεκτίμητης άξιας θησαυρούς από το παλάτι.
Η πράξη αυτή, που ήταν πρωτοφανής και πρωτόγνωρη στα ελληνικά δεδομένα κι ερχόταν σ’ αντίθεση με το αίσθημα της δικαιοσύνης και με τους θείους νόμους, θα έπρεπε να τιμωρηθεί παραδειγματικά. Ήταν ηθική υποχρέωση όλων των ηγεμόνων των ελληνικών κρατών της εποχής εκείνης να κάνουν έναν “ιερό πόλεμο” ενάντια σ’ ένα θρασύτατο και ασεβή βάρβαρο, που τόλμησε να προσβάλει την τιμή και την υπόληψη ενός Έλληνα βασιλιά.
Ο σοφός Νέστορας, τη γνώμη του οποίου όλοι οι σύγχρονοί του σέβονταν κι ο “πολυμήχανος” Οδυσσέας, εκθέτοντας και αναλύοντας τα ατράνταχτα επιχειρήματά τους, κατάφεραν να πείσουν τον Αχιλλέα (παρά τα παρακάλια της μάνας του να μείνει μακριά από ένα τέτοιο εγχείρημα) να πάρει μέρος στην εκστρατεία.
Αλλά και ο πατέρας του, αφού ζήτησε συγνώμη από τους άλλους ηγεμόνες που και ο ίδιος δεν μπορούσε, λόγω ηλικίας, να συμμετάσχει στον αγώνα, παρακίνησε τον Αχιλλέα να πάρει μέρος, δίνοντάς του μάλιστα και την ευχή του. Έτσι, επικεφαλής των Μυρμιδόνων, με 50 καράβια, ο ήρωας ξεκίνησε ένα ταξίδι που θα ήταν γι’ αυτόν μοιραίο, χωρίς επιστροφή.
ΑΧΙΛΛΕΑΣ – ΑΓΑΜΕΜΝΟΝΑΣ
Ο ελληνικός στρατός με τα καράβια του ξεκίνησε για την Τροία, με αρχιστράτηγο τον Αγαμέμνονα, βασιλιά του Άργους και αδερφό του Μενέλαου. Αλλά ο Ποσειδώνας τάραξε τη θάλασσα και τα ρεύματά της παρέσυραν τα καράβια, που έφτασαν στην Αυλίδα, απέναντι από την Εύβοια.
Εκεί κυριολεκτικά “καθηλώθηκαν” τα καράβια για πολύ καιρό, γιατί οι άνεμοι δε φυσούσαν ευνοϊκοί, για να φουσκώσουν τα πανιά τους και να πλεύσουν προς την Τροία. Ο μάντης Κάλχας, που κλήθηκε να δώσει χρησμό για τα αίτια του φαινομένου, είπε χωρίς δισταγμό ότι η Άρτεμη ήταν θυμωμένη, γιατί ο Αγαμέμνονας, κυνηγώντας, σκότωσε, χωρίς να το ξέρει, το ιερό ελάφι της και, για να εξευμενιστεί και να επιτρέψει στους ανέμους να φυσήξουν ευνοϊκά, έπρεπε να θυσιάσει την κόρη του Ιφιγένεια.
Ένα δίλημμα λοιπόν, τρομερό και αδυσώπητο, πρόβαλλε στην ψυχή του Αγαμέμνονα: Σαν στρατηλάτης, έπρεπε να κάνει ό,τι του είπε ο Κάλχας, αλλά σαν πατέρας έπρεπε να μη θυσιάσει το παιδί του σε πολεμικές σκοπιμότητες. Τελικά, υπερίσχυσε το στρατιωτικό του καθήκον. Πώς όμως θ’ ανακοίνωνε αυτή του την τρομερή απόφαση στην οικογένειά του και, κυρίως, στη μελλοθάνατη κόρη του;
Ο “πολυμήχανος” Οδυσσέας και πάλι έδωσε πρακτική λύση:
Πρότεινε στον Αγαμέμνονα να την καλέσουν στην Αυλίδα με το πρόσχημα ότι θα την παντρέψουν με τον πιο περιζήτητο γαμπρό της εποχής εκείνης, τον Αχιλλέα, και εκεί να τη θυσιάσουν. Έτσι και έγινε. Η Ιφιγένεια, ξεγελασμένη, έφτασε στην Αυλίδα, μα αντί για δώρα γάμου, πήρε από τα χέρια του ίδιου της του πατέρα τη θανάσιμη μαχαιριά.
Αλλά ο Αχιλλέας, που διακρινόταν για την ευθύτητα του χαρακτήρα του κι απεχθανόταν τα ύπουλα σχέδια και τα τεχνάσματα, θύμωσε πάρα πολύ με τον Αγαμέμνονα, που δεν τον ενημέρωσε έγκαιρα και δε ζήτησε την έγκρισή του για ν’ ανακοινώσει στην κόρη του εκείνον τον ψεύτικο γάμο.
Έτσι, άρχισαν τα πρώτα σύννεφα στις σχέσεις των δυο ανδρών, που θα έφταναν αργότερα σε οριακό σημείο και θα προξενούσαν “μύρια κακά” στον ελληνικό στρατό, εξαιτίας, κυρίως, του αυταρχικού και εγωιστικού χαρακτήρα του Αγαμέμνονα.
Ο ΑΧΙΛΛΕΑΣ ΣΤΗΝ ΤΡΟΙΑ
Αφού ο ελληνικός στρατός έφτασε στην Τροία, ο Αχιλλέας με τους Μυρμιδόνες του, συνοδευόμενος από τον αγαπητό του δάσκαλο Φοίνικα και τον αδερφικό του φίλο Πάτροκλο, κατέλαβε τη δεξιά πτέρυγα του στρατοπέδου. Ανάμεσα σ’ όλους τους πολέμαρχους ξεχώριζε για τις αρετές για τις οποίες ο δάσκαλός του Φοίνικας τον εκπαίδευσε.
Διέπρεπε τόσο στις συνάξεις του στρατού, όσο και στα πεδία της μάχης. Είχε μεγαλεπήβολο παράστημα, σπινθηροβόλα μάτια, δυνατή και επιβλητική φωνή, ρητορική πειστικότητα. Ήταν αυτός που κατάφερε να πείσει το στρατό και να εμποδίσει έτσι να φύγει από την Τροία, προτού κυριέψει την πρωτεύουσά της, το Ίλιο. Στη μάχη επίσης ήταν ο πρώτος ανάμεσα σ’ όλους και από την παράταξη των Ελλήνων και από την παράταξη των Τρώων. Η δύναμη, η παλικαριά, η ορμητικότητα και το πείσμα του ήταν ασυναγώνιστα.
Και μόνο στη θέα του ή στο άκουσμα της φωνής του οι Τρώες τρέπονταν σε φυγή.
ΚΑΤΟΡΘΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ
Εννιά χρόνια, χωρίς διακοπή, ο ελληνικός στρατός αναγκάστηκε να μείνει στην Τροία πολεμώντας.
Σ’ όλο αυτό το διάστημα ο Αχιλλέας κατάφερε να κλείσει τους Τρώες μέσα στα τείχη τους, να ερημώσει τη χώρα τους και να κυριέψει δώδεκα παραθαλάσσιες και έντεκα μεσόγειες πόλεις, αποκομίζοντας πλήθος από λάφυρα κι αιχμαλώτους, μια από τις οποίες ήταν και η Βρισηίδα, που την πήρε αιχμάλωτη όταν κυρίεψε τη Λυρνησσό και την έκανε σκλάβα του, μετά από σύμφωνη γνώμη όλων των πολέμαρχων.
Η οργή του Αχιλλέα εναντίον του Αγαμέμνονα.
Μα, μπαίνοντας ο δέκατος χρόνος του πολέμου, έπεσε φοβερό θανατικό στο ελληνικό στρατόπεδο. Εννιά μέρες η φοβερή πανούκλα “θέριζε” αντρειωμένα κορμιά στρατιωτών και απειλούσε ν’ αποδεκατίσει όλο το στράτευμα.
Ο Αχιλλέας, με συμβουλή της Ήρας, που συμπαθούσε τους Έλληνες κι ανησυχούσε για την τύχη τους, κάλεσε σε σύναξη το στρατό και ζήτησε από τον Κάλχα να δώσει χρησμό για τα αίτια αυτής της συμφοράς. Εκείνος, νιώθοντας φόβο για την οργή του Αγαμέμνονα, που πρόβλεπε ότι θα ξεσπάσει, ζήτησε προκαταβολικά την προστασία του Αχιλλέα, για να μπορέσει να μιλήσει.
Ο Αχιλλέας τον διαβεβαίωσε ότι, όσο θα ήταν αυτός ζωντανός, δεν υπήρχε κίνδυνος να τον πειράξει κανένας και τον παρακάλεσε να μιλήσει ελεύθερα. Τότε ο μάντης αποκάλυψε ότι για όλα αυτά ευθυνόταν ο Αγαμέμνονας, που με τη στάση του προκάλεσε την οργή του Απόλλωνα, γιατί έδιωξε με το χειρότερο τρόπο και απείλησε τον ιερέα του Χρύση, που ήρθε, προσφέροντας πλούσια λύτρα, να πάρει πίσω την κόρη του, την οποία ο αρχιστράτηγος των Ελλήνων κρατούσε για σκλάβα του.
Στο μυαλό του Αγαμέμνονα ήρθε αμέσως η αποτρόπαιη σκηνή της θυσίας της κόρης του, που την προκάλεσε ο χρησμός του ίδιου μάντη.
Και τώρα πάλι ήθελε να του πάρει το δώρο του από τα λάφυρα:
Την πιο όμορφη, την πιο άξια σκλάβα που είχε αποχτήσει ποτέ, που σκόπευε, μάλιστα, να την πάρει μαζί του στο παλάτι, όταν γυρνούσε στο Άργος. Άμεσο ήταν το ξέσπασμα της οργής του προς τον άνθρωπο που με τους χρησμούς του μόνο συμφορές του είχε φέρει. Με ολοφάνερη την αποστροφή του, τον αποκάλεσε “μάντη κακών” και, γυρίζοντας στους άλλους πολέμαρχους, ανακοίνωσε την απόφασή του, ότι για το καλό του στρατού θα έδινε πίσω τη Χρυσηίδα, αλλά θα έπρεπε να πάρει άλλο δώρο, ισάξιο. Απείλησε, μάλιστα, ότι αν δεν τον ικανοποιούσαν, θα έπαιρνε από μόνος του το δώρο της αρεσκείας του από οποιοδήποτε πολέμαρχο.
Ο Αχιλλέας μπροστά σ’ αυτή την υβριστική συμπεριφορά του Αγαμέμνονα, δεν μπόρεσε να συγκρατηθεί.
Γεμάτος θυμό, έβρισε τον Αγαμέμνονα και απείλησε ότι, αν τολμήσει να του πάρει το δώρο του, θα εγκαταλείψει την Τροία και θα γυρίσει με το στρατό του πίσω στη Φθία. Η αγνωμοσύνη που εκδήλωσε απέναντί του ο Αγαμέμνονας, που ήξερε πάρα πολύ καλά ότι το βάρος του πολέμου έπεφτε, κυρίως, στους ώμους του Αχιλλέα, ξεσήκωσε μέσα του αισθήματα πικρίας κι αγανάκτησης, που εκφράστηκαν μ’ ένα παράπονο.
Ενώ αυτός ήταν ο κύριος συντελεστής των πολεμικών επιτυχιών, που έφεραν όλα τα λάφυρα και τους σκλάβους, ήθελε να του στερήσει ο Αγαμέμνονας, εντελώς αυθαίρετα, και τη μια σκλάβα που από κοινού οι πολέμαρχοι του έδωσαν.
Ο Αγαμέμνονας τυφλωμένος από τα πάθη του εγωισμού και του αυταρχισμού, όχι μονάχα δεν πτοήθηκε από την προειδοποίηση του Αχιλλέα ότι θα επιστρέψει στην πατρίδα του, όχι μονάχα δε συγκινήθηκε από την έκφραση του πικρού του παράπονου ότι παραγνωρίζεται η αξία του, αλλά απεναντίας, γεμάτος θυμό, του είπε να φύγει, αν ήθελε, διαβεβαιώνοντάς τον ότι ο πόλεμος μπορούσε να συνεχιστεί μ’ επιτυχία και χωρίς εκείνον.
Για να πικράνει, μάλιστα, και να εξοργίσει ακόμη περισσότερο τον Αχιλλέα, απείλησε ότι θα πάρει τη Βρισηίδα σ’ αντάλλαγμα της Χρυσηίδας, που θα έχανε.
Ο Αχιλλέας, βράζοντας μέσα στα στήθια του από θυμό, αυθόρμητα κινήθηκε προς το ξίφος του με απειλητικές διαθέσεις, αλλά η Αθηνά, ορατή μονάχα από τον ίδιο, σταλμένη από την Ήρα, που επιθυμούσε το καλό των Ελλήνων, κατάφερε να τον σταματήσει και ν’ αποτρέψει έτσι ένα φόνο, που θα έφερνε μεγάλη λύπη στους Έλληνες και μεγάλη χαρά στους εχθρούς τους.
Έτσι, αρκέστηκε μονάχα σε σκληρές εκφράσεις εναντίον του Αγαμέμνονα και του τόνισε ότι πολύ σύντομα θα γινόταν αισθητή η απουσία του από τη μάχη και όλοι τότε θα εκτιμούσαν την αξία του. Σ’ αυτό το σημείο ο γερο Νέστορας ζήτησε από τους δυο αντιπάλους να δείξουν σύνεση και ούτε ο Αγαμέμνονας να πραγματοποιήσει την απειλή του, ούτε ο Αχιλλέας να μιλάει με υβριστικό τρόπο στον αρχιστράτηγο.
Ο Αγαμέμνονας απάντησε ότι ο Αχιλλέας είχε τόσο εγωισμό, που δε λογάριαζε κανέναν κι ο Αχιλλέας δήλωσε ότι δε θα έδειχνε υποταγή σ’ έναν άνθρωπο που σ’ όλα ήταν κατώτερός του. Του επισήμανε, μάλιστα, ότι οπωσδήποτε θα τον σκοτώσει, εάν, εκτός από τη Βρισηίδα, τολμήσει να του πάρει άλλο δώρο.
Η πραγματοποίηση της απειλής του Αγαμέμνονα.
Έπειτα η σύναξη διαλύθηκε και, αφού έγινε θυσία μ’ εκατό βόδια, για να εξευμενιστεί ο Απόλλωνας, οι Έλληνες πολέμαρχοι επιβίβασαν σ’ ένα καράβι τη Χρυσηίδα και με τη συνοδεία του Οδυσσέα την έστειλαν πίσω στον πατέρα της. Σύγκαιρα όμως ο Αγαμέμνονας πραγματοποίησε την απειλή του.
Τυφλωμένος από τον εγωκεντρισμό του, αδιαφορώντας για τις όποιες συνέπειες, έστειλε δυο κήρυκες στη σκηνή του Αχιλλέα, που πήραν τη Βρισηίδα και την έφεραν στη σκηνή του. Ο Αχιλλέας, με δάκρυα στα μάτια και με μεγάλη πίκρα στην καρδιά, κάλεσε τη μάνα του κι εκείνη έφτασε, από τα βάθη της θάλασσας, για να συμπαρασταθεί στον αδικημένο γιο της.
Της ζήτησε να μεσολαβήσει στον Δία, ώστε να δώσει τη νίκη στους Τρώες, για να καταλάβει ο Αγαμέμνονας πόσο απαραίτητος και αναντικατάστατος ήταν και πόση αχαριστία του έδειξε με την πράξη του αυτή.
Η ΘΕΤΙΔΑ ΣΤΟΝ ΟΛΥΜΠΟ
Έντεκα μέρες μετά η Θέτιδα ήρθε στον Όλυμπο. Βρήκε τον Δία μονάχο, γιατί οι άλλοι θεοί ήταν σε ταξίδι στην Αιθιοπία. Τον παρακάλεσε να τιμήσει το γιο της, που η Μοίρα του έταξε λίγο καιρό ακόμα να ζήσει. Του ζήτησε να χαρίσει τη νίκη στους Τρώες, για να έρθει σε δύσκολη θέση ο Αγαμέμνονας και ν’ αναλογιστεί το σφάλμα του.
Αυτή η ικανοποίηση που θα ένιωθε τότε ο γιος της, θα ήταν δυνατό να επουλώσει κάπως τις βαθιές πληγές που του άνοιξαν στο φιλότιμό του η αχαριστία, ο εγωισμός και η μικροψυχία του Αγαμέμνονα. Ο Δίας για μια στιγμή δίστασε. Αλλά μπροστά στα παρακάλια της Θέτιδας, λύγισε. Της έδωσε όρκο ότι θα εκπλήρωνε την επιθυμία της. Ικανοποιημένη η θεά, έφυγε από τον Όλυμπο.
Ο Δίας εκπληρώνει την υπόσχεσή του στη Θέτιδα.
Ο Δίας, μετά από πολλή σκέψη, αποφάσισε να στείλει ένα απατηλό όνειρο στον Αγαμέμνονα, για να του πει πως ήταν η πιο κατάλληλη στιγμή για να κάνει επίθεση και να κυριέψει την Τροία.
Επηρεασμένος έντονα από το όνειρο ο Αγαμέμνονας, μόλις ξύπνησε, φόρεσε την πανοπλία του κι έτρεξε να το ανακοινώσει και στους άλλους πολέμαρχους.
Παράλληλα έστειλε κήρυκες να καλέσουν σε σύναξη το στρατό.
Πιστεύοντας ότι θα παρασύρει το στρατό σε μάχη, έθεσε σ’ εφαρμογή ένα πονηρό σχέδιο. Είπε ότι, εφόσον τόσα χρόνια πολεμούσαν και δεν μπορούσαν να κυριέψουν την Τροία, εκείνος πρότεινε να μπουν όλοι στα καράβια και να γυρίσουν στα σπίτια τους. Ενώ όμως περίμενε οι στρατιώτες να πεισμώσουν και να ορμήσουν αποφασιστικά για να κυριέψουν την Τροία, εκείνοι άρχισαν να τρέχουν προς τα καράβια τους ποθώντας το γυρισμό τους στην πατρίδα.
Και θα γινόταν αυτό, αν δεν επέμβαιναν ο Οδυσσέας, ο Νέστορας και η Αθηνά, που κατάφεραν με κόλπο να τους συγκρατήσουν. Γιατί μέσα στο στρατό υπήρχαν και μερικοί ανόητοι και απείθαρχοι, που επηρέαζαν, με τα λόγια και τις πράξεις τους, και τους άλλους, όπως συνέβη με τον Θερσίτη, τον πιο άσχημο και φλύαρο στρατιώτη, τον οποίο ο Οδυσσέας ανάγκασε να σωπάσει και να συμμορφωθεί, αφού του έδωσε κάμποσα χτυπήματα με το ραβδί του.
Το κρούσμα αυτό της απειθαρχίας και η παραδειγματική τιμωρία του δράστη, συντέλεσαν στο να κατανοήσουν όλοι ότι τόσων χρόνων αγώνας δεν έπρεπε να πάει χαμένος. Άλλωστε, όλοι γνώριζαν ότι κάποιος χρησμός έλεγε ότι η Τροία θα έπεφτε το δέκατο έτος και αυτόν το χρησμό χρησιμοποίησε ο
για να πείσει το στρατό. Όλοι τότε άρχισαν να εξοπλίζονται και να ετοιμάζονται για μάχη, εκτός από τον Αχιλλέα και τους Μυρμιδόνες του, που γυμνάζονταν παράμερα μόνοι τους κι εξασκούνταν στα όπλα.
Ταυτόχρονα και οι Τρώες άρχισαν να εξοπλίζονται και να παρατάσσονται για μάχη. Μόλις όμως έφτασαν κοντά το ένα στο άλλο τα δυο στρατεύματα, ο Πάρης πρότεινε να μονομαχήσει με κάποιον πολέμαρχο από την αντίπαλη παράταξη. Από τον ελληνικό στρατό τότε βγήκε πρόθυμα να μονομαχήσει ο Μενέλαος. Ο Πάρης δείλιασε και υποχώρησε, αλλά τελικά αναγκάστηκε να μονομαχήσει μετά από τα επιτιμητικά λόγια του αδερφού του, του Έκτορα. Οι όροι της αμοιβαίας συμφωνίας ήταν δύο: Ο στρατός των αντιπάλων δε θα είχε καμιά ανάμειξη και συμμετοχή στην υπόθεση της μονομαχίας και όποιος, τελικά, θα έβγαινε νικητής, θα έφευγε με την Ελένη και τους θησαυρούς. Αφού έγιναν οι σχετικές θυσίες και δόθηκε ο καθιερωμένος όρκος και από τις δυο πλευρές, άρχισε μια σκληρή και γεμάτη πείσμα μονομαχία, από την οποία βγήκε νικητής ο Μενέλαος.
Τη στιγμή όμως που έσερνε τον Πάρη από το λουρί του κράνους του κι ήταν έτοιμος να τον σκοτώσει, κατέφθασε η Αφροδίτη, τον άρπαξε από το πεδίο της μάχης και τον έσωσε μεταφέροντάς τον στο παλάτι του Πρίαμου, κοντά στην Ελένη. Στο μεταξύ οι Τρώες παρέβαιναν τον όρκο που είχαν δώσει, γιατί αρνούνταν να παραδώσουν στο νικητή της μονομαχίας Μενέλαο την Ελένη και τους θησαυρούς.
Και, σαν να μην έφτανε αυτό, ο Τρώας Πάνταρος, με προτροπή της Αθηνάς, μετά από εντολή του Δία, τόξεψε και τραυμάτισε τον Μενέλαο, που αργότερα τον θεράπευσε ο γιατρός Μαχάονας. Έτσι οι Τρώες καταπάτησαν τους όρκους για δεύτερη φορά, σύμφωνα με τους οποίους οι αντίπαλοι στρατοί θα έμεναν αμέτοχοι στη μονομαχία. Μ’ αυτόν τον τρόπο ο Δίας, πραγματοποιώντας τα σχέδιά του, προκάλεσε τη γενική σύρραξη.
Πολεμικές επιτυχίες των Τρώων – Οικτρή κατάσταση στο ελληνικό στρατόπεδο.
Οι Τρώες ξεθαρρεμένοι από την αποχή του Αχιλλέα, άρχισαν, όχι πια ν’ αμύνονται, αλλά να περνούν σε αντεπίθεση, με αποτέλεσμα να απωθήσουν τον ελληνικό στρατό και να τον τρέψουν σε φυγή, πράγμα που ποτέ δεν είχε συμβεί όσο ο Αχιλλέας πολεμούσε.
Οι απέλπιδες προσπάθειες των Ελλήνων στρατιωτών και των ηρωικών πολέμαρχων, όπως του Οδυσσέα, του Διομήδη, του Μενέλαου, των δυο Αιάντων (του Τελαμώνιου, που ήταν ξάδερφος του Αχιλλέα, και του Λοκρού) δε στάθηκαν ικανές να συγκρατήσουν τους Τρώες, που σαν ορμητικό ποτάμι ξεχύνονταν. Οι απώλειες του ελληνικού στρατού σε έμψυχο υλικό ήταν τεράστιες. Πολλοί στρατιώτες έχασαν τη ζωή τους και πολλοί πολέμαρχοι τραυματίστηκαν από τον τρωικό στρατό, που με αναπτερωμένο ηθικό προέλαυνε.
Ο Αγαμέμνονας εκτιμώντας την απελπιστική θέση στην οποία έφτασε ο στρατός του και αναθεωρώντας τις λανθασμένες πράξεις του, έστειλε πρεσβευτές στον Αχιλλέα, ζητώντας του να ξεχάσει ότι έγινε ανάμεσά τους και παρακαλώντας τον να συμφιλιωθούν. Του έταξε, μάλιστα, δώρα όχι ευκαταφρόνητα: 20 από τις πιο όμορφες γυναίκες της Τροίας, πλούσια δώρα, και την κόρη του Ηλέκτρα για σύζυγο, όταν επέστρεφαν στο Άργος. Ο Αχιλλέας όμως έμεινε απ’ όλα αυτά ασυγκίνητος.
Όλου του κόσμου τ’ αγαθά γι’ αυτόν δεν είχαν αξία μπροστά στην προσβολή της τιμής που δέχτηκε. Μάταιες πήγαν κι οι συμβουλές και τα παρακάλια των προσώπων που ο Αχιλλέας αγαπούσε κι εκτιμούσε περισσότερο στον κόσμο: Του Οδυσσέα, του Νέστορα, του Διομήδη, του δάσκαλού του Φοίνικα, του αγαπημένου του φίλου Πάτροκλου.
Μάταια προσπαθούσαν όλοι να διεγείρουν μέσα του το συναίσθημα του οίκτου για τους Έλληνες ήρωες που χάθηκαν στις πρόσφατες μάχες και να του επιστήσουν την προσοχή για τον επερχόμενο, για όλους τους, κίνδυνο, όχι μονάχα να μη δουν την Τροία να κυριεύεται, αλλά να μη δουν ξανά την αγαπημένη τους πατρίδα και τους δικούς τους, καθώς ήταν βέβαιη η ολοκληρωτική καταστροφή τους.
Ο ΠΑΤΡΟΚΛΟΣ ΣΤΗΝ ΜΑΧΗ
Και μονάχα όταν ο τρωικός κλοιός έσφιξε τόσο στενά γύρω από το ελληνικό στρατόπεδο και οι Τρώες αποθρασύνθηκαν τόσο, ώστε να πυρπολήσουν ένα ελληνικό καράβι, ο Αχιλλέας υποχώρησε στον Πάτροκλο, που με δάκρυα στα μάτια τον εκλιπαρούσε να του επιτρέψει, τουλάχιστον, να πάρει τα όπλα και τους Μυρμιδόνες του και να μπει στη μάχη, μήπως οι Τρώες τον πάρουν για τον Αχιλλέα και τραπούν σε φυγή.
Ο Πάτροκλος ντύθηκε τ’ αστραφτερά όπλα του Αχιλλέα και στο κεφάλι του φόρεσε το κράνος που είχε λοφίο από χαίτη αλόγου. Ο Αχιλλέας παρέταξε τους Μυρμιδόνες και μετά έκανε σπονδή στον Δία με τη διπλή ευχή, να χαρίσει στον Πάτροκλο νίκη και να τον αξιώσει να γυρίσει από τη μάχη ζωντανός. Σαν έμπειρος πολεμιστής που ήταν, γνώριζε πολύ καλά τις “κακοτοπιές” της μάχης και ήθελε να προστατέψει με κάθε τρόπο το φίλο του.
Γι’ αυτό και τον συμβούλεψε να τρέψει σε φυγή τους Τρώες, αλλά ν’ αποφύγει να τους κυνηγήσει μέχρι την πόλη. Ο Πάτροκλος, αφού παρακίνησε με λόγια ενθαρρυντικά τους Μυρμιδόνες να δείξουν ανδρεία και να τιμήσουν μ’ αυτόν τον τρόπο τον Αχιλλέα, όρμησε, γεμάτος αυτοπεποίθηση, στη μάχη. Ακόντισε πάνω από το άρμα του Αχιλλέα, που το έσερναν δυο αθάνατα άλογα, δώρα των θεών, και σκότωσε το βασιλιά των Παιόνων και πολλούς Λυκίους, συμμάχους των Τρώων.
Οι Τρώες, αρχικά νομίζοντας ότι ξεθύμωσε ο Αχιλλέας και ρίχτηκε στη μάχη, κατατρομοκρατημένοι, τράπηκαν σε φυγή. Συνεχίζοντας ο Πάτροκλος τη νικηφόρα του προέλαση, σκότωσε πρώτα τον ηνίοχο του Σαρπηδόνα και έπειτα τον ίδιο τον Σαρπηδόνα, γιο του Δία, ένα από τα πρωτοπαλίκαρα των Τρώων. Αλλά, μεθυσμένος από τη ζάλη της μάχης κι ενθουσιασμένος από τις επιτυχίες του, ο Πάτροκλος ξέχασε τις συμβουλές του φίλου του και βάλθηκε να κυνηγάει τους Τρώες μέχρι τα τείχη τους.
Οι Τρώες, που αντιλήφθηκαν, στο μεταξύ, ότι δεν ήταν ο Αχιλλέας, αλλά ο Πάτροκλος, ξεθάρρεψαν. Αλλά κι η επέμβαση, σ’ αυτό το κρίσιμο σημείο, του Απόλλωνα ήταν καθοριστική. Ο Πάτροκλος που επιχείρησε επίθεση κατά των τειχών, αποκρούστηκε από το θεό, που με ανθρώπινη μορφή παρακινούσε τον Έκτορα σε δράση. Ο Έκτορας προχώρησε καταπάνω στον Πάτροκλο που αρπάζοντας μια κοτρόνα την πέταξε με ορμή πάνω στον ηνίοχο του Έκτορα, Κεβριόνη, και τον σκότωσε.
Το τέλος του Πάτροκλου – Μάχη γύρω από το νεκρό.
Η επέμβαση ξανά του Απόλλωνα έκρινε τη μάχη και τη ζωή του Πάτροκλου. Γιατί τον χτύπησε πισώπλατα και του άρπαξε τα όπλα.
Καθώς ήταν άοπλος ο ήρωας, βρήκε την κατάλληλη ευκαιρία ο Τρώας Εύφορβος να τον τραυματίσει κι ενώ υποχωρούσε για να σωθεί, ο Έκτορας του έδωσε τη “χαριστική βολή” με το κοντάρι του και γεμάτος έπαρση μετά για το “κατόρθωμά” του, άρχισε να παινεύεται. Ο Πάτροκλος, πριν ξεψυχήσει, τον προειδοποίησε ότι η χαρά του αυτή δε θα κρατούσε για πολύ, γιατί ο Αχιλλέας σύντομα θα έπαιρνε κι εκείνου τη ζωή για να εκδικηθεί το θάνατο του φίλου του.
Ακολούθησε μάχη άγρια γύρω από το νεκρό σώμα του παλικαριού, στην οποία ξεχώρισαν ο Έκτορας και ο Αινείας από την πλευρά των Τρώων και ο Μενέλαος και οι δυο Αίαντες από την πλευρά των Ελλήνων. Οι Τρώες, εμψυχωμένοι από τον Απόλλωνα, κατάφεραν να γυμνώσουν το νεκρό. Τα όπλα του φόρεσε με καμάρι και χαρά ο Έκτορας.
Στο μεταξύ τα θεϊκά άλογα του Αχιλλέα, καθηλωμένα σε μια γωνιά, με σκυμμένα τα κεφάλια, έκλαιγαν, με πραγματικά ανθρώπινα δάκρυα, τον αναβάτη τους, που όσο ζούσε τα περιποιούνταν με ιδιαίτερη αγάπη. Ο Έκτορας τότε, θεωρώντας κατάλληλη την ευκαιρία, προσπάθησε, με τη βοήθεια του Αινεία, να τα πιάσει, [GLi] αλλά ο Δίας σύγκαιρα έβαλε ορμή στα πόδια τους κι αυτά ξεχύθηκαν, σαν άνεμος, στο πεδίο της μάχης.
Οι Τρώες δείχνοντας την ασέβειά τους στο νεκρό σώμα, όταν σε έφοδό τους κατάφεραν να τ’ αρπάξουν, τρύπησαν τα πόδια του, πέρασαν ένα λουρί και άρχισαν να το σέρνουν. Ο Έκτορας, μάλιστα, επιχείρησε να τ’ αποκεφαλίσει, αλλά δεν κατάφερε, γιατί αναγκάστηκε να υποχωρήσει μπροστά στην ορμή του Μενέλαου και των Αιάντων.
Ο Αχιλλέας πληροφορείται το θάνατο του Πάτροκλου και αντιδρά.
Ο Αχιλλέας δεν ήξερε ακόμα το τέλος της ζωής του πολύτιμου φίλου του. Δεν μπορούσε να βάλει στο νου του ότι αυτός θα παράκουγε τη συμβουλή του και θα έκανε επίθεση στο κάστρο των Τρώων. Ο Αίαντας είπε στον Μενέλαο να ειδοποιήσει σχετικά τον Αχιλλέα κι εκείνος ανέθεσε το άχαρο αυτό έργο στο γιο του Νέστορα τον Αντίλοχο.
Άκαρπο πέρασε στο μεταξύ ένα σχέδιο του Αίαντα για διάσωση του νεκρού, σύμφωνα με το οποίο ο Μενέλαος και ο Ιδομενέας θα τον άρπαζαν με μια έφοδό τους, ενώ οι δυο Αίαντες θα τους κάλυπταν, καθώς αυτοί θα έτρεχαν προς την παράταξή τους. Η λύσσα του Έκτορα και του Αινεία ανάγκασε πολλούς Έλληνες στρατιώτες να πετάξουν αλαφιασμένοι τα όπλα τους και να ζητήσουν τη σωτηρία στη φυγή. Ο Αχιλλέας μόλις άκουσε τη θλιβερή είδηση από το στόμα του Αντίλοχου, που ήταν επίσης φίλος του, δεν μπόρεσε να συγκρατηθεί.
Ένα ηφαίστειο έγινε η ψυχή του, που άναψε από οργή, θυμό και μεταμέλεια. Ένιωσε τον εαυτό του υπαίτιο του θανάτου ανθρώπου με τον οποίο μοιράστηκε μια ολόκληρη ζωή, χαρές και λύπες, λαχτάρες και αγωνίες. Η γεμάτη αγάπη, καλοσύνη και αφοσίωση μορφή του πιο πιστού του φίλου, πρόβαλλε στα μάτια του επιτακτικά, ζητώντας ικανοποίηση κι εκδίκηση. Ένιωσε το μυαλό του να σταματά, μια άγρια τρέλα να τον κυριεύει.
Άρχισε να κυλιέται καταγής, μέσα στις σκόνες και να φωνάζει σαν παιδί που του στέρησαν ό,τι πιο πολύ στον κόσμο αγαπούσε. Οι φωνές και τ’ αναφιλητά του έφτασαν ως τα βάθη του Ωκεανού, όπου βρισκόταν η μάνα του, που έτρεξε αμέσως, όπως έκανε πάντα, ν’ ακούσει τα παράπονά του και να του συμπαρασταθεί.
Απόφαση του Αχιλλέα να εκδικηθεί το θάνατο του Πάτροκλου.
Ο Αχιλλέας, με δάκρυα στα μάτια, αφού της ανακοίνωσε το πικρό μαντάτο, ζήτησε τη βοήθειά της για να πάρει από τα χέρια των Τρώων το νεκρό φίλο του και για να εκδικηθεί το θρασύ φονιά του. Η φιλόστοργη μάνα προσπάθησε ν’ αποτρέψει το μοιραίο, υπενθυμίζοντας στο γιο της ότι ήταν γραφτό το θάνατο του Έκτορα ν’ ακολουθήσει και ο δικός του.
Αλλά τον Αχιλλέα δεν τον ενδιέφερε πλέον η ζωή, δεν είχε κανένα νόημα γι’ αυτόν.
Θα ένιωθε, όπως είπε, βάρος της γης, αν δεν επιτελούσε το υπέρτατό του καθήκον, να πάρει εκδίκηση σκοτώνοντας με τα ίδια του τα χέρια τον Έκτορα. Αλλιώς η ζωή του θα ήταν ανούσια, καθώς θα ένιωθε ο ίδιος άχρηστος και ανάξιος, περίγελος μικρών και μεγάλων. Ο ένδοξος θάνατος θα ήταν καλύτερος και προτιμότερος από μια ντροπιασμένη, ευτελή ζωή, αταίριαστη σ’ ελεύθερους ανθρώπους.
Η Θέτιδα ένιωθε αδύναμη να νικήσει το πείσμα και την αποφασιστικότητά του. Κάθε προσπάθειά της να τον μεταπείσει θα ήταν μάταιη. Άλλωστε είχε δίκιο ο γιος της· συμφώνησε μαζί του ότι για φίλους καλούς, όπως ο Πάτροκλος, ήταν καθήκον ιερό μια τέτοια θυσία. Μα και ποιος θα μπορούσε να πάει αντίθετα με το γραφτό της Μοίρας του, το πεπρωμένο; Σαν θεά το ήξερε αυτό πολύ καλύτερα από τον καθένα. Ότι κι αν είχε κάνει για ν’ αποσοβήσει το μοιραίο κακό, που έμελλε να πάθει ο γιος της, πήγε χαμένο.
Τουλάχιστο ο λίγος χρόνος που του έμενε να ζήσει, να γέμιζε με την αξία και την παρουσία ενός ήρωα, που θ’ άφηνε τ’ όνομά του στη μνήμη των επερχόμενων γενεών και θα ήταν αθάνατο πρότυπο μίμησης για όλους. Μα τα όπλα του τα φορούσε πια ο Έκτορας, τα όπλα που χάρισαν οι θεοί στον Πηλέα την ημέρα του γάμου του. Πώς θα ήταν δυνατόν χωρίς αυτά ν’ αντιμετωπίσει ένα σχεδόν ισάξιό του αντίπαλο;
Έπρεπε επομένως να φτιαχτούν άλλα και η θεϊκή μάνα έδωσε την υπόσχεσή της να πάει στον Ήφαιστο να τον παρακαλέσει να βγάλει από τη δύσκολη θέση το παιδί της. Άλλωστε, ο ιδιόρρυθμος θεός της χρωστούσε ευγνωμοσύνη, γιατί όταν η μάνα του τον πέταξε, επειδή ήταν κουτσός, εκείνη τον περιμάζεψε και τον έσωσε. Ο Αχιλλέας θα μπορούσε, λοιπόν, να κάνει υπομονή μέχρι την επαύριον που θα γύριζε εκείνη από το παλάτι του Ήφαιστου.
Οι Έλληνες σώζουν το νεκρό Πάτροκλο.
Στο μεταξύ στον τρωικό κάμπο διαδραματίζονταν πολύ σοβαρά γεγονότα. Οι Τρώες, κυνηγώντας τους Έλληνες, που μόλις είχαν καταφέρει να πάρουν το νεκρό Πάτροκλο, τους έφεραν μέχρι την ακρογιαλιά. Ο Έκτορας, μάλιστα, απειλούσε ν’ αρπάξει το νεκρό σώμα και να το στήσει τρόπαιο στα ξύλα των πύργων του κάστρου.
Αλλά η Ήρα, που άγρυπνη παρακολουθούσε την εξέλιξη των γεγονότων, στέλνοντας την Ίριδα, ειδοποίησε σχετικά τον Αχιλλέα και τον συμβούλεψε να βγει στην άκρη του χάντακα, για να τον δουν και να φοβηθούν οι Τρώες. Κι εκείνος υπάκουσε. Μόλις έκανε την εμφάνισή του κι έμπηξε μια πολεμική κραυγή, οι Τρώες πάγωσαν από φόβο.
Έτσι οι Έλληνες μπόρεσαν λίγο ν’ ανακουφιστούν και κατάφεραν να μεταφέρουν στο στρατόπεδό τους το νεκρό, που, αφού τον έπλυναν και τον ξάπλωσαν σε νεκροκρέβατο, τον θρήνησαν όλη τη νύχτα, με πρώτο απ’ όλους τον Αχιλλέα, που θυμήθηκε το τάξιμο που είχε κάνει στον πατέρα του φίλου του, να γυρίσουν και οι δυο τους νικητές από την Τροία. Έκλαιγε τη μοίρα και των δυο τους, που έγραψε να μείνουν για πάντα στην Τροία.
Κι υποσχέθηκε, γεμάτος θυμό και αγανάκτηση, στον αλησμόνητο φίλο του ότι δε θα τον έθαβε, αν δεν έθαβε μαζί του δώδεκα Τρώες και δεν έφερνε κοντά του το πτώμα του Έκτορα. Κι οι ώρες του φαίνονταν χρόνια ώσπου να γυρίσει η μάνα του από το παλάτι του Ήφαιστου, φέρνοντάς του τα όπλα του αριστοτέχνη θεού.
Και πραγματικά, όπως περίμενε, ο θεός, αφού την καλοδέχτηκε στο ολοχάλκινο παλάτι του και άκουσε το αίτημά της, της υποσχέθηκε ότι αμέσως θα έφτιαχνε ότι καλύτερο μπορούσε.
Και πρώτα-πρώτα έφτιαξε την ασπίδα, ένα σωστό έργο τέχνης, περίτεχνα διακοσμημένο με σκηνές από διάφορες πολεμικές και ειρηνικές κοινωνικές δραστηριότητες.
Ακολούθησαν ο θώρακας, η περικεφαλαία και οι κνημίδες, όλα βγαλμένα από τ’ άψογα χέρια του θεού, προορισμένα να είναι ακατανίκητα. Η θεά, γεμάτη χαρά και ικανοποίηση, αφού ευχαρίστησε τον Ήφαιστο, τα πήρε και τα έφερε στο γιο της, που τα περίμενε μ’ αγωνία και ανυπομονησία.
Τον παρηγόρησε, προσπαθώντας να του ανακουφίσει τον αβάσταχτο πόνο κι εκείνος ευχαρίστησε, τόσο εκείνη, όσο και τον ευεργέτη του θεό, για τα ωραία δώρα, τα καλύτερα στην περίσταση.
Η συντήρηση του νεκρού Πάτροκλου από τη Θέτιδα.
Μα ένας φόβος μέσα του, μια ανησυχία τον τυραννούσε ακόμα: Θα ήταν δυνατόν να μη βρομίσει ο νεκρός φίλος του, ώσπου να γυρίσει από τη μάχη, φέρνοντας τ’ ανθρώπινα θύματα, που θα σφάζονταν πάνω στον τάφο του, καθώς και το πτώμα του Έκτορα;
Μα η Θέτιδα τον καθησύχασε λέγοντάς του ότι θα διατηρήσει ανέπαφο το νεκρό σώμα στάζοντας στα ρουθούνια του αμβροσία και νέκταρ, που ήταν το φαγητό και το ποτό των Ολύμπιων θεών. Τον συμβούλεψε ωστόσο να καλέσει σε σύναξη το στρατό και να συμφιλιωθεί με τον Αγαμέμνονα. Αυτή θα ήταν η πιο φρόνιμη πράξη και η πιο ωφέλιμη για τον ελληνικό στρατό.
Ο Αχιλλέας υπακούοντας στη σεβαστή του μάνα, βγήκε στην ακρογιαλιά, όπου έτρεξαν όλοι να τον προϋπαντήσουν, ακόμα και οι τραυματισμένοι πολέμαρχοι Διομήδης, Οδυσσέας και Αγαμέμνονας. Όλοι είχαν ήδη καταλάβει πόσο πολύτιμος και αναντικατάστατος ήταν στον αγώνα και πόσο στοίχισε στον ελληνικό στρατό ο θυμός και η απουσία του από τη μάχη.
Συμφιλίωση Αχιλλέα – Αγαμέμνονα.
Πρώτος μίλησε στη σύναξη ο Αχιλλέας και κατηγόρησε τη φιλονικία που ξέσπασε ανάμεσα σ’ αυτόν και τον Αγαμέμνονα κι έγινε αιτία να ζημιωθούν οι Έλληνες και να ωφεληθούν οι Τρώες. Ζήτησε να τα ξεχάσουν όλα, να συμφιλιωθούν και να ξεκινήσουν, όπως πρώτα, όλοι μαζί για τη μάχη.
Αλλά και ο Αγαμέμνονας κατηγόρησε σαν υπαίτιους για τη φιλονικία τους θεούς, που όλα τα καταφέρνουν, και ιδιαίτερα τον Δία, τη Μοίρα, τις Ερινύες και την Άτη (την προσωποποίηση της πλάνης), η οποία όχι μονάχα τους ανθρώπους εξαπατά αλλά και τους ίδιους τους θεούς. Δήλωσε επίσης ότι ήταν πρόθυμος να επανορθώσει ό,τι κακό έκανε στον Αχιλλέα, να δώσει πίσω τη Βρισηίδα και τα δώρα που κάποτε υποσχέθηκε, στην προσπάθειά του να τον πείσει να ξαναγυρίσει στη μάχη.
Μα τον Αχιλλέα δεν τον ενδιέφεραν πια τα δώρα και δήλωσε πως ήταν στο χέρι του Αγαμέμνονα, αν ήθελε ή όχι, να τα δώσει. Εκείνος ενδιαφερόταν μονάχα για ένα πράγμα: να μπούνε αμέσως όλοι μαζί στη μάχη, με πρόμαχο τον ίδιο, για να κυνηγήσουν τους Τρώες. Αλλά ο Οδυσσέας, μη συμφωνώντας με τη βιασύνη του Αχιλλέα, πρότεινε πρώτα όλοι να φάνε και μετά να πολεμήσουν, γιατί, όπως είπε, το φαΐ και το κρασί δίνουν δύναμη στον άνθρωπο και μάλιστα στον πολεμιστή.
Επίσης ζήτησε να φέρουν τα δώρα στη σκηνή του Αχιλλέα και πρότεινε στον Αγαμέμνονα να ορκιστεί ότι δεν άγγιξε ποτέ τη Βρισηίδα, πράγμα που εκείνος δεν αρνήθηκε να κάνει. Μα ο Αχιλλέας εξακολουθούσε να έχει στραμμένο το νου του αλλού. Έπρεπε, είπε, να ευχαριστήσουν πρώτα τους νεκρούς και μετά να ευχαριστηθούν οι ζωντανοί με το φαγοπότι.
Τελικά, υπερίσχυσε η γνώμη του Οδυσσέα ότι οι στρατιώτες μένοντας νηστικοί δε θα πενθούσαν τους νεκρούς, αλλά απεναντίας ότι έπρεπε να φάνε για να έχουν αντοχή και δύναμη στη μάχη. Έπειτα ο Οδυσσέας, με τη βοήθεια και άλλων πολέμαρχων, έφερε από τη σκηνή του Αγαμέμνονα στη σκηνή του Αχιλλέα τα δώρα: δέκα τάλαντα χρυσάφι, επτά τρίποδες, είκοσι λέβητες, δώδεκα πουλάρια και οκτώ γυναίκες με όγδοη τη Βρισηίδα, για την οποία ο Αγαμέμνονας ορκίστηκε στον Δία ότι ποτέ του δε την άγγιξε.
Στη θέα του νεκρού Πάτροκλου η εκλεκτή σκλάβα άρχισε να κλαίει με λυγμούς και να χτυπιέται απαρηγόρητη, γιατί θυμήθηκε που εκείνος, όταν ζούσε, της είχε υποσχεθεί ότι θα επηρέαζε τον Αχιλλέα να την παντρευτεί. Το θρήνο της συνόδευσαν και οι άλλες σκλάβες, κλαίγοντας η καθεμιά, αντί για τον Πάτροκλο, τους δικούς της νεκρούς.
Ο Αχιλλέας αρνιέται να φάει.
Οι θεοί τον συντηρούν με αμβροσία και νέκταρ.
Ύστερα κάθισαν όλοι να φάνε. Μα ο Αχιλλέας δεν μπορούσε να βάλει μπουκιά στο στόμα του. Η θλίψη του εκτόπιζε ακόμα και την τροφή που είναι απαραίτητη για να ζήσει ένας θνητός άνθρωπος. Μάταια τον παρακινούσαν οι άλλοι βασιλιάδες να φάει.
Αυτός δεν ήθελε ν’ ακουμπήσει τίποτα απ’ ό,τι του πρόσφεραν. Στενοχωρημένοι και επηρεασμένοι βαθιά κι εκείνοι δεν μπορούσαν να φάνε. Μα ο Δίας, που τον συμπόνεσε, έστειλε την Αθηνά να του στάξει αμβροσία και νέκταρ στα στήθη του, για να μην τον εξαντλήσει η πείνα.
Οι Έλληνες και ο Αχιλλέας ρίχνονται στη μάχη.
Αφού έφαγαν κι ήπιαν οι Έλληνες στρατιώτες, ζώστηκαν τ’ άρματά τους, έτοιμοι για να ριχτούν στη φωτιά της μάχης. Φόρεσε κι ο Αχιλλέας τα λαμπρά όπλα του Ήφαιστου, που τον έκαναν να φεγγοβολά σαν ήλιος. Ο ηνίοχός του Αυτομέδοντας έζεψε τ’ αθάνατα άλογά του στο άρμα.
Ο Αχιλλέας ανέβηκε στο άρμα και μίλησε στ’ άλογά του σαν σε ανθρώπους, ζητώντας τους να τον πάνε στη μάχη και να τον φέρουν ζωντανό. Μα το ένα από αυτά, σκύβοντας το κεφάλι λυπημένο, του απάντησε με ανθρώπινη λαλιά ότι θα ξαναγυρνούσε από τον αγώνα, αλλά το τέλος του δε θ’ αργούσε να έρθει. Γιατί έτσι όριζε ο θεός και η Μοίρα. Μα και τον Πάτροκλο, είπε το θεϊκό άλογο, δεν τον σκότωσε ούτε ο Έκτορας, ούτε κανένας άλλος θνητός. Τον σκότωσε ο ίδιος ο θεός Απόλλωνας, αφού οι θεοί ορίζουν τις τύχες των ανθρώπων.
Αλλά τον Αχιλλέα δεν τον πτοούσε ο επερχόμενος θάνατός του. Βιαζόταν να εκπληρώσει το ιερό του καθήκον. Γι’ αυτό, βγάζοντας δυνατή πολεμική κραυγή, ρίχτηκε, με ένθεο παλμό, στη μάχη παρακινώντας, με τον τρόπο που αυτός ήξερε, τα θεϊκά άλογά του.
Πολεμικές επιτυχίες του Αχιλλέα.
Ως και οι θεοί, κάνοντας στον Όλυμπο σύναξη, αποφάσισαν να χωριστούν σε δυο παρατάξεις: σ’ αυτούς που θα υποστήριζαν τους Έλληνες και σ’ αυτούς που θα υποστήριζαν τους Τρώες.
Ο Αχιλλέας προσπάθησε να διακρίνει τον Έκτορα, μα ο Απόλλωνας του έβαλε μπροστά του τον Αινεία, που για μια στιγμή δείλιασε ν’ αναμετρηθεί με το γιο του Πηλέα, αλλά μετά από παρότρυνση του θεού ότι ήταν ανώτερος από εκείνον, σαν γιος της Αφροδίτης που ήταν, ενέδωσε.
Ο Αχιλλέας, γεμάτος περιφρόνηση, μόλις πλησίασε τον Αινεία, τον ρώτησε πού βρήκε την απερισκεψία να τα βάλει μαζί του και τον συμβούλεψε άδικα να μην αγωνίζεται, αφού ο Πρίαμος δε σκόπευε ποτέ να τον κάνει διάδοχό του. Του υπενθύμισε πως κι άλλη φορά οι δυο τους είχαν συναντηθεί, αλλά αυτή τη φορά οι θεοί δε θα γλίτωναν τον αντίπαλό του, όπως συνέβη τότε με την παρέμβασή τους.
Εκείνος, απαντώντας, του είπε ότι δεν ήταν παιδί για να τον τρομάζουν τέτοιες απειλές και μια που και οι δυο τους είχαν θεϊκή καταγωγή, τον έναν τους θα τον έκλαιγαν οι γονείς του. Στο χέρι του Δία ήταν άλλωστε να δώσει τη νίκη σ’ όποιον ήθελε. Μα όλα αυτά τα λόγια ταίριαζαν σε φλύαρες γυναίκες. Οι άνδρες δοκιμάζονται μονάχα στο πεδίο της μάχης. Έτσι, οι δυο ήρωες όρμησαν με τα κοντάρια τους ο ένας καταπάνω στον άλλον. Πρώτος χτύπησε ο Αινείας, που το κοντάρι του πέρασε τις δυο από τις πέντε δίπλες της ασπίδας του Αχιλλέα.
Έπειτα χτύπησε ο Αχιλλέας με το κοντάρι του, που πέρασε πέρα για πέρα την ασπίδα του αντιπάλου του και μπήχτηκε στο χώμα. Ο Αχιλλέας άρπαξε το σπαθί του και ο Αινείας ένα τεράστιο λιθάρι, για ν’ αντεπιτεθεί. Με επέμβαση του Ποσειδώνα ο τελευταίος έγινε αόρατος και μεταφέρθηκε μακριά από το πεδίο της μάχης. Ο Αχιλλέας δεν μπόρεσε για μια στιγμή να καταλάβει την απίστευτη εξαφάνιση του αντιπάλου του, σύντομα όμως διαπίστωσε την παρέμβαση κάποιου θεού.
Ύστερα στράφηκε προς τους άλλους Τρώες, παρακινώντας τους Έλληνες να μην τον αφήσουν μονάχο μπροστά στους αντιπάλους. Αλλά και ο Έκτορας, με περισσή ανδρεία, όρμησε μπροστά εμψυχώνοντας με κραυγές τους Τρώες. Ο Απόλλωνας όμως τον συμβούλεψε να μη βγαίνει μόνος του μπροστά, αλλά μαζί μ’ όλους τους άλλους να δέχεται τις επιθέσεις του Αχιλλέα.
Τέσσερις Τρώες άφησαν την τελευταία τους πνοή, χτυπημένοι από τα δυνατά χέρια του γιου του Πηλέα. Ακολούθησε το στερνοπαίδι του Πρίαμου, ο Πολύδωρος. Ο Έκτορας, στη θεά του νεκρού αδερφού του, δεν κρατήθηκε κι όρμησε καταπάνω στο φονιά του. Εκείνος τον παρακάλεσε να ζυγώσει, για να χτυπηθούν. Ο Έκτορας δήλωσε πως δεν τον φοβάται κι ας ήταν στην τέχνη του πολέμου ανώτερός του. Άλλωστε, στο χέρι των θεών ήταν ποιον από τους δυο θ’ αναδείκνυαν νικητή.
Έριξε το κοντάρι του πρώτος ο Έκτορας, αλλά αστόχησε με την παρέμβαση της Αθηνάς. Όρμησε έπειτα ο Αχιλλέας, γεμάτος ορμή, μα ο Απόλλωνας και πάλι έκανε το θαύμα του. Τύλιξε σε σύννεφο και εξαφάνισε τον Έκτορα. Στη λύσσα του Αχιλλέα βρήκαν θάνατο άλλοι εννιά Τρώες, διαλεχτά παλικάρια, που έριξε τα πτώματά τους στον ποταμό Ξάνθο. Στην ακροποταμιά κρυμμένους βρήκε δώδεκα νεαρούς Τρώες και τους έστειλε στα πλοία για να θυσιαστούν αργότερα για χάρη του νεκρού του φίλου.
Στο διάβα του ήρθε αντιμέτωπος και με τον Λυκάονα, έναν άλλο γιο του Πρίαμου, που τον εκλιπαρούσε να τον λυπηθεί και να μην τον σκοτώσει. Αλλά μέσα στην αγριεμένη καρδιά του δεν υπήρχε πια οίκτος. Υπήρχε μόνο οργή και μίσος για τους καταραμένους Τρώες. Παρά τα παρακάλια, τον σκότωσε κι έριξε το πτώμα του στον ποταμό, να τον φάνε τα ψάρια.
Ο Αχιλλέας κινδυνεύει να πνιγεί στον ποταμό Ξάνθο – Σώζεται από τους θεούς.
Ο ποταμίσιος θεός Ξάνθος θυμωμένος που ο Αχιλλέας τον μαγάριζε με τα πτώματα που έριχνε μέσα του, ξεχείλισε κι έδωσε θάρρος στον αρχηγό των Παιόνων Αστεροπαίο, σύμμαχο των Τρώων. Κι εκείνος όρμησε και τραυμάτισε τον Αχιλλέα, αλλά τελικά έπεσε χτυπημένος από το κοντάρι του ήρωα.
Ο Ξάνθος μεταμορφωμένος σε άντρα, συμβούλεψε τον Αχιλλέα να πολεμήσει στην πεδιάδα, για να μη γεμίζει με κουφάρια τα νερά του. Μα εκείνος, αν και συμφώνησε με το θεό, έμεινε εκεί να περιμένει τη μεγάλη, μοναδική στιγμή της ζωής του: της αναμέτρησης με τον πιο μισητό απ’ όλους τους ανθρώπους. Ο Ξάνθος τότε φούσκωσε επικίνδυνα τα βουρκωμένα του νερά, εκβράζοντας όλα τα πτώματα που έπλεαν στα νερά του, πάνω στον ήρωα. Τ’ ατρόμητά του στήθια ένιωσαν ένα φόβο παράξενο, ασυνήθιστο.
Παρακάλεσε μ’ αγωνία τον Δία να τον σώσει, μην πνιγεί στα νερά του ποταμού και δεν προλάβει να φέρει σε πέρας το έργο του. Ο πατέρας των θεών έστειλε τον Ποσειδώνα και την Αθηνά αρωγούς. Ο Ξάνθος ζήτησε τότε τη βοήθεια και του ποταμού Σιμόη, για να εξοντώσει τον Αχιλλέα. Η Ήρα, εφαρμόζοντας ένα σχέδιό της για τη σωτηρία του Αχιλλέα, έστειλε τον Ήφαιστο, που άναψε τεράστια φωτιά κι έκαψε τις όχθες του ποταμού αποδυναμώνοντας τον. Τότε εκείνος αναγκάστηκε ν’ αλλάξει τις αρχικές του προθέσεις.
Με τη σωτηρία του Αχιλλέα σβήστηκε και η φωτιά που άναψε ο Ήφαιστος.
Ο Απόλλωνας μεθοδεύει τη σωτηρία των Τρώων.
Ο Αχιλλέας μετά απ’ αυτή την περιπέτεια βάλθηκε να ξανακυνηγήσει τους Τρώες. Ο Πρίαμος όμως, που όρθιος από τα τείχη παρακολουθούσε το μακελειό, έδωσε εντολή ν’ ανοίξουν τις πύλες για να σωθούν οι Τρώες. Ο Απόλλωνας, πιστός συμπαραστάτης τους, μ’ ένα ύπουλο σχέδιο βοήθησε στη σωτηρία τους.
Αρχικά έβαλε τον Αγήνορα να προκαλέσει τον Αχιλλέα κι ύστερα, παίρνοντας ο ίδιος τη μορφή του Αγήνορα, ξεμάκρυνε τον ήρωα. Οι Τρώες, βρίσκοντας ιδανική ευκαιρία, έτρεξαν και μπήκαν στα τείχη από τις ανοιχτές πύλες. Όταν ο Αχιλλέας κατάλαβε το λάθος του, έπαψε να κυνηγά τον Αγήνορα κι όρμησε προς τα τείχη, έξω από τα οποία στεκόταν, αναποφάσιστος, ο Έκτορας.
ΤΟ ΔΙΛΗΜΜΑ ΤΟΥ ΕΚΤΟΡΑ
Από τα τείχη, οι γέροι γονείς του, ο Πρίαμος και η Εκάβη τον θερμοπαρακαλούσαν να μπει στα τείχη, να μη σκοτωθεί από τον Αχιλλέα. Αλλά εκείνος έστεκε ακόμα, από ένα τρομερό δίλημμα βασανισμένος.
Το καθήκον του γιου, του αδερφού, του συζύγου, του πατέρα τον καλούσε να μπει στα τείχη και να σώσει τη ζωή του, αλλά το καθήκον του ηγέτη ενός λαού του επέβαλλε να μείνει, ν’ αντιμετωπίσει τον κίνδυνο που διέτρεχε η πατρίδα.
Τόσα παλικάρια των Τρώων έχυσαν το αίμα τους για να προστατέψουν την πόλη, τους δικούς τους, τα όσια και τα ιερά τους, κι αυτός που θα έπρεπε να είναι ο μπροστάρης στους αγώνες και ο εμψυχωτής, να υποχωρεί από δειλία ή ευτελείς σκοπιμότητες; Δε θα ήταν η μεγαλύτερη ντροπή;
Πώς θ’ αντίκριζε μετά τους Τρώες και τις Τρωαδίτισσες; Πήρε λοιπόν την απόφαση να μείνει, ν’ αντιμετωπίσει τον Αχιλλέα. Άλλωστε εκείνος δεν ήταν ο άμεσος υπαίτιος όλης της ιστορίας· ήταν ο Πάρης, ο αδερφός του. Αν, στο κάτω-κάτω, επέστρεφαν οι Τρώες την Ελένη και τους θησαυρούς, θα ήταν δυνατόν να διευθετηθεί η υπόθεση ειρηνικά. Αυτές οι σκέψεις του ενίσχυσαν ακόμα περισσότερο την απόφασή του να μείνει έξω από τα τείχη, στις Σκαιές Πύλες, και ν’ αναμετρηθεί.
Ο Αχιλλέας, με άγρια χαρά που, επιτέλους, μπόρεσε να ξεμοναχιάσει το φονιά του φίλου του, όρμησε καταπάνω του. Ο Έκτορας, από ένστικτο, έτρεξε να του ξεφύγει. Ο Αχιλλέας τον καταδίωξε. Τρεις φορές οι δυο αντίπαλοι τρέχοντας έκαναν το γύρο της πόλης.
ΕΚΤΟΡΑΣ – ΑΧΙΛΛΕΑΣ
Έπειτα η Αθηνά, παίρνοντας τη μορφή του Δηίφοβου αδερφού του Έκτορα, τον παρότρυνε να μονομαχήσει. Κι εκείνος δεν παράκουσε. Είπε στον Αχιλλέα ότι ήταν αποφασισμένος να μονομαχήσει μαζί του μέχρι θανάτου.
Αλλά έπρεπε να βάλουν μάρτυρες τους θεούς ότι όποιος από τους δυο τους νικήσει, να είναι υποχρεωμένος να παραδώσει στους οικείους του νεκρού το πτώμα του και να κρατήσει μονάχα τα όπλα του. Ο Αχιλλέας, αγριοκοιτάζοντάς τον, του είπε πως δεν μπορεί να γίνει ειρήνη ανάμεσα σε λιοντάρια και ανθρώπους, ούτε ανάμεσα σε λύκους και αρνιά. Με τον ίδιο τρόπο και αυτοί δεν είναι δυνατόν να ορκιστούν αγάπη και φιλία, αφού είναι άσπονδοι εχθροί.
Έφτασε λοιπόν η ώρα για να πληρώσει με τη ζωή του για όλες τις συμφορές που προξένησε στο ελληνικό στρατόπεδο. Ας έβαζε λοιπόν τα δυνατά του, να υπερασπιστεί τον εαυτό του.
Πρώτος τίναξε το κοντάρι ο Αχιλλέας. Ο Έκτορας σκύβοντας τη στιγμή που έπρεπε, γλίτωσε το χτύπημα. Ξεθάρρεψε λίγο από την αστοχία του αντιπάλου του. Έριξε και το δικό του κοντάρι. Μα η ασπίδα του Αχιλλέα ήταν αδιαπέραστη. Κάλεσε τότε τον Δηίφοβο να τον βοηθήσει.
Όλοι όμως, θεοί και άνθρωποι, τον είχαν εντελώς εγκαταλείψει, καθώς η ζωή του μοιραία πλησίαζε προς το τέλος της. Ακόμα και ο μόνιμος σύμμαχος των Τρώων και πιστός συμπαραστάτης του ο Απόλλωνας, αναγκάστηκε, εκτελώντας την βουλή της Μοίρας, να φύγει μακριά του. Για μια στιγμή δείλιασε. Μα δεν είχε άλλη επιλογή. Τράβηξε το σπαθί του κι όρμησε στον Αχιλλέα. Εκείνος, φυλαγμένος πίσω από την ασπίδα του, τον πλησίασε και με το κοντάρι του τον χτύπησε θανάσιμα στο κάτω μέρος του λαιμού.
Το κοντάρι τρύπησε το λαιμό και βγήκε από την πίσω πλευρά. Ο Έκτορας έπεσε. Ο Αχιλλέας του θύμισε τον Πάτροκλο. Πλήρωνε τώρα με τη ζωή του τη ζωή εκείνου. Ο Έκτορας, ξεψυχώντας, παρακάλεσε το φονιά του να δώσει το νεκρό του σώμα στους δικούς του για να το θάψουν. Μα εκείνος, σωστό αγρίμι, δήλωσε ότι όσα κι αν του προσφέρει ο Πρίαμος, δεν πρόκειται να του παραδώσει το νεκρό κορμί του γιου του. Θα το παράδινε στα όρνια και στ’ αγρίμια, να το κομματιάσουν.
Πριν αφήσει την τελευταία του πνοή ο Έκτορας προμάντεψε, όπως ο Πάτροκλος για κείνον, το τέλος του Αχιλλέα, που θα ερχόταν από το χέρι του Πάρη και του Απόλλωνα, μπροστά στις Σκαιές Πύλες.
Διασυρμός του νεκρού Έκτορα από τον Αχιλλέα.
Μα εκείνος δήλωσε πως δε φοβάται το θάνατο. Αφού πήρε τ’ άρματα που ο αντίπαλός του είχε πάρει με τη σειρά του από τον Πάτροκλο, τον διέσυρε με τον πιο φριχτό τρόπο. Αφού τρύπησε τα πόδια στο ύψος των αστραγάλων, πέρασε λουριά και το έδεσε στο άρμα με το κεφάλι κρεμασμένο πίσω.
Ύστερα, αφού ανέβηκε στο άρμα, ράβδισε τα πουλάρια κι αυτά άρχισαν να τρέχουν και το πτώμα να γδέρνεται, καθώς σερνόταν καταγής, χωμένο μέσα σε σκόνη σύννεφο. Ακόμα και η Θέτιδα τραβούσε απελπισμένη τα μαλλιά της, αντικρίζοντας εκείνο το φρικτό και ανόσιο θέαμα. Όλοι οι Τρώες από τα τείχη θρηνούσαν. Τραγικές φιγούρες οι γονείς του νεκρού και η γυναίκα του Ανδρομάχη.
Ο Πρίαμος για μια στιγμή σκέφτηκε να βγει έξω από τα τείχη, να πέσει στα πόδια του Αχιλλέα και να τον παρακαλέσει να του δώσει το νεκρό σώμα του παιδιού του να το θάψει. Ίσως, σκέφτηκε, σεβαστεί την ηλικία του, ίσως σκεφτεί πόσα παιδιά αυτός του σκότωσε, ίσως σεβαστεί τους νόμους των θεών που επιβάλλουν το σεβασμό του νεκρού· ίσως, τέλος, λυπηθεί τα δάκρυά του και τον πατρικό του πόνο. Βλέποντας όμως πόσο άγρια ήταν η ψυχή του Αχιλλέα δείλιασε και συγκρατήθηκε.
ΤΑΦΗ ΤΟΥ ΠΑΤΡΟΚΛΟΥ
Στο στρατόπεδο των Ελλήνων εξακολουθούσαν να θρηνούν τον Πάτροκλο. Τη νύχτα πλάγιασαν όλοι να κοιμηθούν. Το ίδιο έκανε κι ο Αχιλλέας, εξουθενωμένος από την ορμή της μάχης, τους θρήνους και τον πόνο για το φίλο του. Η ψυχή του Πάτροκλου ήρθε στ’ όνειρό του και επίμονα του ζητούσε να τον θάψει όσο γίνεται πιο γρήγορα για να μπορέσει ν’ αναπαυτεί στο σκοτεινό βασίλειο του Άδη.
Ξημερώνοντας η άλλη μέρα, ο Αγαμέμνονας έδωσε εντολή στους στρατιώτες να μαζέψουν ξύλα και να ετοιμάσουν τα καθιερωμένα της ταφής. Στην τεράστια φωτιά που άναψε, μαζί με το νεκρό Πάτροκλο, κάηκαν πολλά σφαχτά, καθώς επίσης και οι δώδεκα αιχμάλωτοι Τρώες, που σφάχτηκαν. Κι όταν η φωτιά χώνεψε τις σάρκες κι έσβησε, διάλεξαν τα κόκαλα του Πάτροκλου και τα έβαλαν μέσα σε μια χρυσή στάμνα, που την έθαψαν, σηκώνοντας πάνω της τύμβο.
Στη συνέχεια ο Αχιλλέας προκήρυξε αγώνες, για να τιμήσει το νεκρό του φίλο, με πλούσια έπαθλα στους νικητές. Και μόνο όταν έγιναν όλα αυτά, ο Αχιλλέας ένιωσε να καταλαγιάζει μέσα του η φωτιά της οργής κι η δίψα του για εκδίκηση να σβήνει.
Ο Πρίαμος ζητά το νεκρό Έκτορα.
Αλλά ο Δίας, που ενδιαφερόταν το ίδιο και για τον Έκτορα, έστειλε τη Θέτιδα στο γιο της να του πει να δώσει στον Πρίαμο, που σε λίγο θα ερχόταν, το νεκρό γιο του. Από την άλλη μεριά ειδοποίησε με την Ίριδα και τον Πρίαμο για τη θέληση αυτή των θεών.
Πραγματικά, ο Πρίαμος, συνοδευόμενος από ένα γέρο κήρυκα, έφτασε στη σκηνή του Αχιλλέα, του αγκάλιασε τα γόνατα και σε στάση ικεσίας άρχισε να τον παρακαλεί να τον λυπηθεί στ’ όνομα του δικού του πατέρα, του Πηλέα, και των θεών. Του θύμισε πόσες συμφορές είχε πάθει από τότε που άρχισε ο καταραμένος πόλεμος στην Τροία, με αποκορύφωμα το θάνατο του στηρίγματός του, του Έκτορα.
Αλλά το μόνο που ζητούσε τώρα ήταν το σώμα του νεκρού του παιδιού, να το θάψει με τις τιμές που έπρεπε και να κάνει έτσι το στερνό του καθήκον σαν πατέρας. Τα δάκρυα από τα μάτια του γέρου έτρεχαν ποτάμι. Η άγρια ψυχή του Αχιλλέα τώρα μαλάκωσε, μια ευαίσθητη χορδή του ακούμπησαν τα λόγια του βασιλιά της Τροίας. Μπροστά στα μάτια του ήρθε η σεβάσμια μορφή του γέρου του πατέρα, που ήταν πεπρωμένο να πιει κι εκείνος το ίδιο πικρό ποτήρι του θανάτου του παιδιού του. Δεν κρατήθηκε άλλο, βούρκωσε.
Τα δάκρυα του χαροκαμένου πατέρα και του φονιά του παιδιού του, σαν μια παράξενη σπονδή, έτρεχαν στο δρόμο της ανθρώπινης Μοίρας, που όλα τα διαφεντεύει. Σήκωσε από κάτω το γέρο, τον αγκάλιασε κι έκλαιγαν κι οι δυο με λυγμούς. Έπειτα έδωσε εντολή στις σκλάβες να πλύνουν καλά και να νεκροστολίσουν το νεκρό κι αφού έγιναν όλα καταπώς το έθιμο το απαιτούσε, τον παρέδωσε στον Πρίαμο, που έφυγε αμέσως για το παλάτι του.
Ο Αχιλλέας σκοτώνει την Πενθεσίλεια τον Μέμνωνα και τον Θερσίτη. Αλλά ο πόλεμος δεν είχε σταματήσει. Η Τροία ακόμα άντεχε. Μπορεί να χάθηκε ο χαρισματικός της ηγέτης, αλλά υπήρχαν πολλοί ακόμη πολεμιστές, Τρώες και σύμμαχοί τους, που μπορούσαν να την προστατέψουν. Ο Αχιλλέας εξακολουθούσε τις πολεμικές του επιτυχίες.
Έτσι κατάφερε να σκοτώσει την ηρωική Πενθεσίλεια, που ήταν Αμαζόνα, σύμμαχος των Τρώων, όπως επίσης και τον Μέμνονα, γιο της Ηώς (Αυγής). Αναγκάστηκε όμως να σκοτώσει και τον Θερσίτη, έναν Έλληνα στρατιώτη, που χαρακτηριζόταν για τη δυστροπία του, ο οποίος τον είχε βρίσει με βαριές εκφράσεις. Το γεγονός αυτό έγινε αιτία να επαναστατήσει ο στρατός ενάντια στον Αχιλλέα, που αναγκάστηκε να κάνει ένα ταξίδι στη Λέσβο, μαζί με τον Οδυσσέα, για να καθαριστεί από το φόνο.
Μόνο μ’ αυτόν τον τρόπο μπόρεσε να κατευνάσει το θυμό και την αποστροφή των Ελλήνων στρατιωτών.
Ο Αχιλλέας ερωτεύεται την Πολυξένη.
Ο ήρωας δεν ήταν μόνο μια πολεμική μηχανή. Ήταν και άνθρωπος, όπως όλοι οι άλλοι, με προσωπική ζωή. Έτσι, μετά το θάνατο του Έκτορα, ερωτοχτυπημένος από την ομορφιά της Πολυξένης, κόρης του Πρίαμου, έφτασε σε σημείο να υποσχεθεί στο γέρο βασιλιά, να εγκαταλείψει τους Έλληνες για χάρη της και να πάει με το μέρος των Τρώων.
Οι φλόγες του πάθους επισκίασαν τη σωφροσύνη και τη λογική. Ένας χαρισματικός βασιλιάς κατάντησε, για μια στιγμή, ευτελής δούλος μιας γυναίκας. Κι ήταν έτοιμος ν’ απεμπολήσει τα ιδανικά του. Μα έτσι είναι. Και οι μεγάλοι άνδρες έχουν τις μικρότητές τους, που τους κάνουν αληθινούς, ανθρώπινους.
Ο ΘΑΝΑΤΟΣ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ
Δεν πρόλαβε όμως να κάνει πραγματικότητα τον πόθο του αυτόν. Το τέλος της πολυκύμαντης ζωής του πλησίασε, σύμφωνα με το γραφτό της Μοίρας του. Σε μια έφοδο του ελληνικού στρατού ενάντια στα τείχη της Τροίας, όταν ο Αχιλλέας ήταν κοντά στις Σκαιές Πύλες, ένα βέλος του Πάρη, που το κατεύθυνε ο Απόλλωνας, χτύπησε τον ήρωα στο ευαίσθητο, τρωτό του σημείο, στη φτέρνα του.
Έτσι τα λόγια του ετοιμοθάνατου Έκτορα επαληθεύτηκαν.
Ο γιος της Θέτιδας ήταν πια νεκρός.
Η μάνα του τον άρπαξε τότε και τον έφερε ολόσωμο στα Ηλύσια Πεδία του Άδη, όπου τον έκανε αθάνατο. Οι θεοί του έδωσαν το προνόμιο να διαφεντεύει στις ψυχές των νεκρών και να είναι κοντά στις ψυχές των αγαπητών του φίλων Πάτροκλου και Αντίλοχου.
Και ο ελληνικός στρατός, ευγνωμονώντας τον ήρωα για την ανεκτίμητη προσφορά του στον αγώνα, του έστησε μεγαλόπρεπο τάφο σε κάποια ακτή της Τροίας, όπου προς τιμή του η Θέτιδα προκήρυξε αγώνες με έπαθλο τα όπλα του, τα οποία θα τα έπαιρνε όποιος από τους Έλληνες είχε προσφέρει τις περισσότερες υπηρεσίες στον πόλεμο. Το πολύτιμο έπαθλο τόλμησαν δύο μόνο να διεκδικήσουν: ο Οδυσσέας και ο Αίαντας ο Τελαμώνιος.
Επειδή όμως η κρίση ήταν παρά πολύ δύσκολη υπόθεση, αποφασίστηκε να ανατεθεί στους Τρώες. Έτσι όταν Έλληνες κατάσκοποι πήγαν κάτω από τα τείχη να κρυφακούσουν, άκουσαν δυο Τρωαδίτισσες να συζητούν ότι το έπαθλο αποφάσισαν οι Τρώες να το δώσουν στον Οδυσσέα. Η αλήθεια είναι ότι η κρίση αυτή των Τρώων επηρεάστηκε από την Αθηνά, που πάντοτε προστάτευε τον Οδυσσέα και δε συμπαθούσε καθόλου τον Αίαντα, γιατί της είχε αρνηθεί το δικαίωμα να του συμπαραστέκεται στη μάχη.
Έτσι, τα όπλα του Αχιλλέα παραδόθηκαν στον Οδυσσέα. Πικραμένος για την κρίση αυτή ο Αίαντας, αποφάσισε να σκοτώσει τους Έλληνες βασιλιάδες. Αλλά η Αθηνά, την τελευταία στιγμή, του θόλωσε το μυαλό, με αποτέλεσμα αυτός να ορμήσει όχι στους πολέμαρχους, αλλά σ’ ένα κοπάδι αρνιών. Όταν ήρθε στα συγκαλά του και συνειδητοποίησε τι είχε κάνει, αυτοκτόνησε από την ντροπή του.
Χαρακτηρισμός του Αχιλλέα.
Αυτός ήταν λοιπόν ο Αχιλλέας, ο κραταιός βασιλιάς των Μυρμιδόνων, το πρωτοπαλίκαρο του Τρωικού πολέμου. Ευσεβής στους θεούς, ευγνώμων στους γονείς και δασκάλους του, πιστός και αφοσιωμένος στους φίλους του, ανυποχώρητος στο ιερό καθήκον, για το οποίο αψηφούσε ακόμα και τη ζωή του. Η οργή και η απελπισία του χωρίς όρια. Τα πάθη του χωρίς μέτρο ανθρώπινο.
Ο φόβος και ο τρόμος των εχθρών, το απάνεμο λιμάνι και καταφύγιο των αδικημένων. Τιμωρός στους άδικους, ευσπλαχνικός στους πονεμένους και δυστυχισμένους. Ο μύθος και ο θρύλος πλέκονται με την πραγματικότητα στο πρόσωπό του. Μια ρεαλιστική φυσιογνωμία, με όλες τις αντινομίες που χαρακτηρίζουν την ανθρώπινη φύση. Ένας σκληρός και αιμοδιψής πολεμιστής, ένα ανήμερο θεριό, που όμως πολλές φορές μετατρέπεται σ’ ένα μικρό, συναισθηματικό παιδί, που κλαίει με λυγμούς.
Η ΑΞΙΑ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ
Το παράδειγμά του, φάρος φωτεινός ανά τους αιώνες ενέπνευσε και δίδαξε. Καλλιτέχνες εμπνεύστηκαν τα έργα τους από την ολόλαμπρη φυσιογνωμία του, ποιητές τον ύμνησαν. Κυρίως η νέα γενιά, στον αγώνα της για την πρόοδο και την προκοπή, είχε και έχει, ως υπέρτατο στόχο, το “αιέν αριστεύειν” του ήρωα.
Μια άλλη λαμπρή φυσιογνωμία των ιστορικών χρόνων, που καταγόταν από την ίδια γενιά του Αχιλλέα (Αιακίδης κι αυτός), ο Μέγας Αλέξανδρος, θαύμαζε τον ήρωα και τον θεωρούσε φωτεινό πρότυπο. Ο Έλληνας στρατηλάτης των τριών ηπείρων είχε σαν φυλαχτό, κάτω από το μαξιλάρι του, την Ιλιάδα του Ομήρου, που προβάλλει, με τον πιο πειστικό και ανάγλυφο τρόπο, την προσωπικότητα και τη δράση του ήρωα.
Επιμέλεια Άρθρου : Γεώργιος Λυμπερόπουλος
